भूगोल र स्थान
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र
अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र पश्चिम नेपालको गण्डकी र धौलागिरीका उत्तरी भागमा फैलिएको, ७,६२९ बर्ग कि.मी. क्षेत्रफल भएको संरक्षण इकाइ हो। यस क्षेत्रमा ८,००० मि. भन्दा अग्ला हिमाल, विश्वकै गहिरो काली…
भूगोल
“भूगोल” ट्याग भएका ९५ लेख
भूगोल र स्थान
अरनिको राजमार्ग
अरनिको राजमार्ग नेपालका राष्ट्रिय राजमार्गहरूमध्ये एक हो, जसलाई राष्ट्रिय राजमार्ग ३ वा रारा ३ का रूपमा चिनिन्छ। यस मार्गले नेपाल र तिब्बत बीचको पहिलो राजमार्गीय कडीको मान्यता पाएको छ। नामकरण चीन…
भूगोल र स्थान
अर्घाखाँची जिल्ला
अर्घाखाँची जिल्ला नेपालका सात प्रदेशमध्ये लुम्बिनी प्रदेशको पहाडी भागमा पर्ने प्रशासनिक एकाइ हो। यसको सदरमुकाम सन्धिखर्क हो। पूर्वमा पाल्पा जिल्ला, उत्तरमा गुल्मी जिल्ला, पश्चिममा प्युठान जिल्ला तथा…
भूगोल र स्थान
इटहरी उपमहानगरपालिका
इटहरी उपमहानगरपालिका कोशी प्रदेशको सुनसरी जिल्लामा पर्ने शहरी स्थानीय इकाइ हो, जसले पूर्वी भूभागमा द्रुत गतिमा विकसित भएको व्यापार र यातायातको केन्द्रका रूपमा स्थान बनाएको छ। वि.सं. २०५३ माघ ११ मा…
भूगोल र स्थान
इलाम जिल्ला
इलाम जिल्ला नेपालको कोशी प्रदेशअन्तर्गत पूर्वी पहाडमा पर्ने प्रशासनिक इकाइ हो। १७०३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र बोकेको यस जिल्लाको भू–आकृति तराई नजिकको भेसीदेखि लेकाली भागसम्म फैलिएको छ। नेपालमा चिया…
भूगोल र स्थान
उदयपुर जिल्ला
उदयपुर जिल्ला नेपालको कोशी प्रदेशको पश्चिम–दक्षिण भागमा पर्ने, २,०६३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको प्रशासनिक एकाइ हो। भू–आकृतिमा महाभारत शृङ्खलादेखि चुरे पर्वतसम्म फैलिएको यस जिल्लामा भित्री मधेसका…
भूगोल र स्थान
ओखलढुङ्गा जिल्ला
ओखलढुङ्गा जिल्ला नेपालको कोशी प्रदेशको मध्य–पहाडी भागमा पर्ने, नदीहरूले सीमारेखा बनाएको भूभाग हो। पूर्वतर्फ दूधकोशी नदी र पश्चिमतर्फ लिखू नदीले छुट्याउने यो जिल्ला जनसंख्यामा ५९औँ र क्षेत्रफलमा ६८औँ…
भूगोल र स्थान
कञ्चनजङ्घा हिमाल
कञ्चनजङ्घा नेपाल–भारत सिमानामा अवस्थित विश्वको तेस्रो अग्लो हिमाल हो, जसको उचाइ ८,५८६ मिटर हो। पाँच प्रमुख चुचुरासहितको यो हिमशृङ्खला पश्चिममा तमोर, उत्तरतिर ल्होनाक चु र जोङ्सोङ ला, र पूर्वमा टिस्टा…
भूगोल र स्थान
कपिलवस्तु जिल्ला
कपिलवस्तु जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको दक्षिण-पश्चिमी भागमा पर्ने प्रशासनिक एकाइ हो, जसको क्षेत्रफल १,७३८ वर्ग किमी छ र सदरमुकाम तौलिहवा हो। भू–आकृतिले तराईको समथर भूभाग र तल्लो चुरे पर्वत समेट्छ;…
भूगोल र स्थान
कर्णाली नदी
कर्णाली नदी तिब्बतको माप्चोचोङ्गो हिमनदी नजिक, करिब ३९६२ मि. उचाइँबाट निस्कने, नेपालको सबैभन्दा लामो नदी हो। यो नेपालका पहाडी र तराई क्षेत्र छोइँदै भारततर्फ पस्छ र त्यहाँ घाघरा/सर्यौँ नामले चिनिँदै…
भूगोल र स्थान
कर्णाली प्रदेश
कर्णाली प्रदेश नेपालका सात सङ्घीय एकाइमध्ये सबैभन्दा विस्तृत भूभाग भएको प्रदेश हो। ३ असोज २०७२ मा स्वीकृत संविधानले यस प्रदेशको संरचना निर्धारण गरेको हो। क्षेत्रफल २७,९८४ वर्ग कि.मी. र जनसङ्ख्या…
भूगोल र स्थान
काठमाडौँ
काठमाडौँ नेपाल राज्यको सङ्घीय राजधानी र जनसङ्ख्याका आधारमा सबैभन्दा ठूलो सहर हो। बागमती प्रदेशको काठमाडौँ उपत्यकामा १,३३७ मिटर उचाइमा अवस्थित यो महानगर हिमालय पहाडी क्षेत्रमा श्रीनगरपछि दोस्रो ठूलो…
भूगोल र स्थान
काठमाडौँ उपत्यका
काठमाडौँ, ललितपुर र भक्तपुर गरी तीन जिल्लामा फैलिएको काठमाडौँ उपत्यका (नेवारी: स्वनिगः) नेपालको संघीय राजधानीसमेत समावेश गर्ने ऐतिहासिक शहरी क्षेत्र हो। यो क्षेत्र युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश…
भूगोल र स्थान
काठमाडौँ जिल्ला
काठमाडौँ जिल्ला नेपालकै राजधानी आवास भएको, काठमाडौँ उपत्यकाभित्र पर्ने प्रशासनिक जिल्ला हो। यो जिल्ला चार भञ्ज्याङ र नदी–डाँडाले परिभाषित सीमाभित्र अवस्थित छ, पूर्व–पश्चिम तथा उत्तर–दक्षिणतर्फ…
भूगोल र स्थान
कालापानी
कालापानी भारतको प्रशासनिक नियन्त्रणमा रहेको सीमा–विवादित भूभाग हो, जसलाई भारतले उत्तराखण्डको पिथौरागढ जिल्लामा राख्छ। नेपालले सन् १९९७ देखि यसलाई सुदूरपश्चिम प्रदेशअन्तर्गत दार्चुला जिल्लाको भाग दाबी…
भूगोल र स्थान
कालीगण्डकी नदी
कालीगण्डकी नदी, जसलाई गण्डकी पनि भनिन्छ, हिमालको काख काट्दै विश्वको अत्यन्त गहिरो खोंच निर्माण गर्ने प्रमुख नेपाली नदी हो। यो धारामा अवस्थित ठूलो जलविद्युत आयोजना नेपालको ऊर्जामा महत्त्वपूर्ण स्तम्भ…
भूगोल र स्थान
कास्की जिल्ला
कास्की जिल्ला गण्डकी प्रदेशको एक प्रमुख पर्यटकीय जिल्ला हो, जसको प्रशासनिक केन्द्र पोखरा हो। अन्नपूर्ण शृङ्खला र माछापुच्छ्रेको नजिक अवस्थित यस जिल्लाको भू–आकृति मध्यम पहाडदेखि उच्च हिमालसम्म फैलिएको…
भूगोल र स्थान
कैलाली जिल्ला
कैलाली जिल्ला सुदूरपश्चिम प्रदेशअन्तर्गत पर्ने प्रशासनिक एकाइ हो, जसको सदरमुकाम धनगढी रहेको छ। ३,२३५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल र २०७८ अनुसार ९११,१५५ जनसंख्या भएको यो जिल्ला पूर्वमा कर्णाली नदी र…
भूगोल र स्थान
कोशी प्रदेश
कोशी प्रदेश नेपालको संविधान २०७२ लागू भएपछि बनेको, देशको सबैभन्दा पूर्वी भागमा पर्ने प्रदेश हो। वि.सं. २०७६ वैशाख २३ मा विराटनगर स्थायी राजधानी तोकियो र २०७९ फागुन १७ मा “कोशी प्रदेश” नाम स्वीकृत…
भूगोल र स्थान
गण्डकी नदी
गण्डकी नदी नेपालको प्रमुख नदी प्रणाली हो र देशकै सबैभन्दा गहिरो नदीका रूपमा पहिचान हुन्छ। यसको लम्बाइ ३३८ कि.मी. र जलप्रवाह क्षेत्र २६,००० वर्ग कि.मी. रहेको स्रोतहरूमा उल्लेख छ। चितवन प्रवेश गरेपछि…
भूगोल र स्थान
गण्डकी प्रदेश
गण्डकी प्रदेश नेपालका सात प्रदेशमध्ये एक हो, जसको गठन नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि वि.सं. २०७२ असोज ३ मा भयो। प्रादेशिक राजधानी पोखरा रहेको यस प्रदेशमा ११ जिल्ला समेटिएका छन्। २१,७३३ वर्ग कि.मि.…
भूगोल र स्थान
घोराही उपमहानगरपालिका
घोराही उपमहानगरपालिका दाङ जिल्लाको प्रशासनिक केन्द्र र लुम्बिनी प्रदेशअन्तर्गतको प्रमुख सहर हो। दाङ उपत्यकाभित्र रहेको यो सहर काठमाडौँदेखि ४१३ किलोमिटर दक्षिण–पश्चिमतिर पर्छ, र प्रदेशकै सबैभन्दा ठूलो…
धर्म र दर्शन
चन्दननाथ दत्तात्रय
जुम्ला जिल्लाको सदरमुकाम खलङ्गा स्थित चन्दननाथ मन्दिर जुम्लाकै प्रसिद्ध मन्दिर हो । यस मन्दिरलाई दत्तात्रय मन्दिर पनि भनिन्छ । यो मन्दिरमा पूजाआजा नगरे देशमा अनिष्ट हुन्छ भन्ने भनाइ छ । घटस्थापनाको…
भूगोल र स्थान
चितवन जिल्ला
चितवन जिल्ला बागमती प्रदेशको दक्षिणपश्चिमतर्फ पर्ने भित्री मधेशीय जिल्ला हो। सदरमुकाम भरतपुर रहेको यो जिल्लाको क्षेत्रफल २,२३८.३९ वर्ग किलोमिटर र जनसङ्ख्या २०७८ मा ७,१९,८५९ थियो। भूभागको ठूलो अंश…
भूगोल र स्थान
चुरे
चुरे, जसलाई चुरिया वा शिवालिक पनि भनिन्छ, हिमालयको दक्षिणी छेउमा रहेको तराईको माथिल्लो पहिलो पहाडी उभार हो। यो पूर्व–पश्चिम तन्किएको शृङ्खला करिब २००–१३०० मि. उचाइमा फैलिन्छ र नेपालको कूल भूभागको…
भूगोल र स्थान
जाजरकोट जिल्ला
जाजरकोट जिल्ला नेपालका कर्णाली प्रदेशअन्तर्गत पर्ने प्रशासनिक इकाइ हो, जसको सदरमुकाम खलङ्गा रहेको छ। जिल्लाको क्षेत्रफल २,२३० वर्ग किलोमिटर छ र राष्ट्रिय जनगणना २०७८ मा जनसङ्ख्या करिब १,८९,३६० उल्लेख…
भूगोल र स्थान
डोटी जिल्ला
डोटी जिल्ला सुदूरपश्चिम प्रदेशको एक प्रशासनिक इकाइ हो, जसको सदरमुकाम सिलगढीमा पर्दछ। २,०२५ वर्ग किमि क्षेत्र ओगट्ने यो जिल्ला हिमाली उकासदेखि चुरे पहाडसम्म फैलिएको विविध भू-आकृतिका कारण जलवायु रूपमा…
भूगोल र स्थान
डोल्पा जिल्ला
डोल्पा जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेशअन्तर्गत अवस्थित, क्षेत्रफलका आधारमा सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। सदरमुकाम दुनै रहेको यो जिल्लाले ७,८८९ वर्ग किमी भूभाग ओगट्छ र राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार जनसङ्ख्या…
भूगोल र स्थान
तनहुँ जिल्ला
तनहुँ जिल्ला गण्डकी प्रदेशअन्तर्गतको एक पहाडी प्रशासनिक इकाइ हो, जसको सदरमुकाम दमौलीमा छ। यो जिल्ला महाभारत श्रृङ्खला र मध्य पहाडी भू-भागमा अवस्थित छ र पूर्वको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रअन्तर्गत…
भूगोल र स्थान
तमोर नदी
तमोर नदी कञ्चनजङ्घा हिमालको नजिकबाट उद्गम हुने, देशस्तरमा प्रथम श्रेणीका नदीमध्ये पर्ने धार हो। धनकुटा जिल्ला हुँदै यसको बहाव उत्तर–पूर्वी भागबाट दक्षिण–पश्चिमतर्फ उन्मुख छ। अन्त्यतिर यो धार कोशीमा…
समाज र जीवनशैली
तराई
तराई हिमालको बाहिरी फेदी सँगै फैलिएको तल्लो समभूमि हो, जसमा अग्ला घाँसे मैदान, स्क्रब सवाना, साल जङ्गल र दलदली भूभाग पाइन्छ। उत्तर भारतमा यमुना नदीपूर्व हरियाणादेखि पश्चिम बङ्गालसम्म फैलिएको यो भूभाग…
भूगोल र स्थान
तेह्रथुम जिल्ला
तेह्रथुम जिल्ला नेपालका कोशी प्रदेशअन्तर्गत पर्ने पहाडी प्रशासनिक एकाइ हो, जसको क्षेत्रफल ६७९ वर्ग किलोमीटर र उचाइ दायरा करिब ३५४–२,९६३ मि. छ। नामकरण लिम्बुवानका ‘तेह्र थुम’ प्रसङ्गसँग जोडिन्छ।…
भूगोल र स्थान
दार्चुला जिल्ला
दार्चुला जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने, देशको पश्चिम सिमानासँग टाँसिएको अन्तिम जिल्लामध्ये एक हो। यसको भू-उचाइँ ५१८ मिटरदेखि ७,१३२ मिटरसम्म फैलिएको छ र सदरमुकाम खलङ्गा हो। उत्तरतर्फ…
भूगोल र स्थान
देवघाट धाम
देवघाट धाम नेपालको मध्य दक्षिणभागमा रहेको पवित्र तीर्थ तथा नदी-संगम स्थल हो। कालीगण्डकी र त्रिशूली भेटिने यस थलोले आदिप्रयागको मान्यता पाएको छ। स्थल देवघाट–गैंडाकोट–भरतपुरको सीमाक्षेत्रमा फैलिएको छ र…
भूगोल र स्थान
धनकुटा जिल्ला
धनकुटा जिल्ला पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चलभित्र पर्ने पहाडी जिल्ला हो, जसको प्रशासनिक केन्द्र धनकुटा नगरपालिका हो। यस सदरमुकामले क्षेत्रीय सदरमुकामको भूमिकासमेत वहन गरेको इतिहास छ। भू-आकृतिक…
भूगोल र स्थान
नवलपरासी जिल्ला
नवलपरासी जिल्ला वि.सं. २०७२ सम्म अस्तित्वमा रहेको नेपालको पूर्व–पश्चिम फैलिएको पूर्व जिल्ला हो। पूर्वतर्फ नवलपुर र पश्चिमतर्फ परासी क्षेत्र एकीकृत गरी वि.सं. २०१८ मा ‘नवलपरासी’ नाम दिइएको थियो।…
भूगोल र स्थान
नुवाकोट जिल्ला
नुवाकोट जिल्ला नेपालको मध्यभागमा पर्ने बागमती प्रदेशको प्रशासनिक एकाइ हो, जुन काठमाडौँको उत्तर–पश्चिमतर्फ अवस्थित छ। सदरमुकाम विदुर रहेको यस जिल्लाको जनसङ्ख्या २८८,४७८ छ र क्षेत्रफल १,१२१ वर्ग…
भूगोल र स्थान
नेपाल
सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल दक्षिण एसियाको भूपरिवेष्ठित देश हो, जसको उत्तरमा चीन र अन्य तीन दिशामा भारत सन्निहित छन्। हिमालयको प्रमुख अंशमा फैलिएको यस राज्यको राजधानी काठमाडौँ हो। तराई, पहाड र…
भूगोल र स्थान
नेपालका प्रदेशहरू
नेपालका प्रदेशहरू नेपालको संविधान २०७२ ले स्थापित गरेको संघीय प्रशासनिक संरचनाको पहिलो तह हो। ३ असोज २०७२ मा अवस्थित जिल्लाहरू समुहबद्ध गरी सात प्रदेशको ढाँचा लागू भयो, जसले पहिल्याको १४ अञ्चल र पाँच…
भूगोल र स्थान
नेपालका संरक्षित क्षेत्रहरूको सूची
नेपालले सङ्घीय लोकतान्त्रिक अभ्यासतर्फ मोडिएको निर्णायक चरणको केन्द्रीय निकाय नेपालको पहिलो संविधान सभा थियो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ देखि २०६९ जेठ १५ सम्म सन्चालित यस एक-सदनीय सभाले अन्तरिम संविधान…
भूगोल र स्थान
नेपालको भूगोल
नेपाल दक्षिण एशियामा अवस्थित भूपरिवेष्ठित देश हो, जसको पूर्व–पश्चिम लम्बाइ करिब ८८५ किलोमिटर र उत्तर–दक्षिण चौडाइ १५०–२५० किलोमिटर दायरा भित्र पर्छ। १,४७,१८१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यो भूभाग…
विज्ञान
नेपालको भौगर्भिक बनोट
नेपाल दक्षिण एसियाको मध्य हिमालयमा पर्ने देश हो। यो देशको भौगर्भिक बनावट अन्य सामान्य मुलुकहरूको भन्दा अलग किसिमको छ।
भूगोल र स्थान
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका
नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका लुम्बिनी प्रदेशको बाँके जिल्लामा पर्ने सीमावर्ती आर्थिक केन्द्र हो, जसले भारतको रुपैडिया नाकासँग नजिकताका कारण व्यापार, यातायात र प्रशासनिक दृष्टिले महत्त्व राख्छ। २०७१–२०७३…
भूगोल र स्थान
पर्वत जिल्ला
पर्वत जिल्ला गण्डकी प्रदेशका ११ मध्ये एक मध्यपहाडी जिल्ला हो, प्रशासनिक केन्द्र कुश्मा बजार। क्षेत्रफलबारे स्रोतहरूमा ४९४ र ५३६.८६ वर्ग किलोमिटर दुई भिन्न अंक भेटिन्छन्। पछिल्लो जनगणनाअनुसार…
भूगोल र स्थान
पर्सा जिल्ला
पर्सा मधेश प्रदेशको एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसमा औद्योगिक सहर वीरगन्ज अवस्थित छ। उत्तरमा मकवानपुर जिल्ला र चितवन जिल्ला, पूर्वमा बारा जिल्ला, पश्चिम र दक्षिणतर्फ भारतको बिहार राज्यसँग यसको सिमाना…
भूगोल र स्थान
पश्चिम रुकुम जिल्ला
पश्चिम रुकुम जिल्ला कर्णाली प्रदेशको पहाडी भेगमा पर्ने एक प्रशासनिक इकाइ हो, जुन २०७४ को पुनर्संरचना पछि रुकुम विभाजनबाट बनेको मानिन्छ। सदरमुकामबारे स्रोतहरूमा खलङ्गा र मुसिकोट दुबै उल्लेख भेटिन्छ।…
धर्म र दर्शन
पाथीभरा देवी (ताप्लेजुङ)
पाथीभरा ( ताप्लेजुङ जिल्लामा रहेको पाथीभरा पर्वतको शीखर नजीक अवस्थीत एक प्रसिद्ध तीर्थस्थल हो । पाथीभरा पवर्तमा उत्पन्न भएकी देवी भन्ने अर्थमा यहाँकी देवलाइ पाथीभरा देवी भनिएको हो । परापुर्वाकालमा…
भूगोल र स्थान
पाल्पा जिल्ला
पाल्पा जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको पहाडी भूभागमा पर्ने एक प्रशासनिक एकक हो, जसको केन्द्र तानसेन हो। १,३७३ वर्ग किमी क्षेत्रफल र २४२,४२३ जनसंख्या भएको यस जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि सेन वंशसँग जोडिन्छ र…
भूगोल र स्थान
पृथ्वी राजमार्ग
पृथ्वी राजमार्ग पोखरा उपत्यकालाई राजधानी उपत्यकासँग सडकमार्गीय सम्पर्कमा ल्याउने मार्ग हो। यसको लम्बाइ २०० कि.मी. बताइन्छ, र निर्माणमा चिन सरकारबाट सहयोग प्राप्त भएको उल्लेख छ। नौबिसेमा यस…
भूगोल र स्थान
पोखरा महानगरपालिका
पोखरा महानगरपालिका गण्डकी प्रदेशको केन्द्र र कास्की जिल्लाको सदरमुकामसमेत भएको स्थानीय तह हो। वि.सं. २०७३ फागुन २७ मा महानगरका रूपमा उन्नत यो इकाइ क्षेत्रफलका आधारमा देशकै ठूलोमध्ये एक हो। २०७८ को…
भूगोल र स्थान
प्युठान जिल्ला
प्युठान जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको मध्य–पहाडी भागमा पर्ने एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको भौगोलिक उचाइ ३०५ देखि ३,६५९ मिटरसम्म फैलिन्छ। करिब १,३२,८९० हेक्टर क्षेत्राधिकार भएको यस जिल्लामा ठण्डा र…
भूगोल र स्थान
फेवाताल
फेवाताल नेपालका गण्डकी प्रदेशको कास्की जिल्लास्थित पोखरा उपत्यकामा पर्ने, नेपालकै दोस्रो ठूलो ताल मानिन्छ। बीचभागको तालबाराही मन्दिरका कारण प्रसिद्ध यो ताल आन्तरिक र बाह्य पर्यटनको प्रमुख केन्द्र…
भूगोल र स्थान
फोक्सुण्डो ताल
फोक्सुण्डो ताल डोल्पा जिल्लाको उच्च हिमाली भूभागमा पर्ने प्रमुख सफापानी ताल हो, जसलाई स्थानीयतः रिग्म ताल पनि भनिन्छ। यो शे-फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र अवस्थित छ र नेपालकै सबैभन्दा गहिरो ताल…
भूगोल र स्थान
बझाङ जिल्ला
बझाङ जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने हिमाली–पहाडी जिल्ला हो, जहाँ दुई सहरी नगरपालिका र दस गाउँपालिका सहित १२ स्थानीय तह छन्। यसको कूल क्षेत्रफल ३,४२२ वर्ग किलोमिटर र जनसङ्ख्या १,६७,०२६…
भूगोल र स्थान
बन्दिपुर
बन्दिपुर नेपालका पूर्व प्रशासनिक संरचनामा पर्ने तनहुँ जिल्लाको एक साविक गाविस हो, जुन पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र र गण्डकी अञ्चलभित्र पर्दथ्यो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना (२०६८) अनुसार यहाँ १२,४५०…
भूगोल र स्थान
बर्दिया जिल्ला
बर्दिया जिल्ला नेपालका प्रशासनिक एकाइमध्ये लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने जिल्ला हो। पूर्वमा बाँके जिल्ला, पश्चिममा कैलाली जिल्ला, उत्तरमा सुर्खेत जिल्ला र सल्यान जिल्ला तथा दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश…
भूगोल र स्थान
बागमती प्रदेश
बागमती प्रदेश नेपालका सात प्रदेशमध्ये एक प्रशासनिक एकाइ हो, जसको राजधानी हेटौँडा हो र संघीय राजधानी काठमाडौँ समेत यहीँ पर्दछ। यस प्रदेशको क्षेत्रफल २०,३०० वर्ग किलोमिटर (नेपालको १३.७९%) छ।…
धर्म र दर्शन
बूढानीलकण्ठ मन्दिर
बूढानीलकण्ठ नेपालको काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित प्रसिद्ध तीर्थस्थल हो। यो काठमाडौँ उपत्यकाको उत्तर तर्फ शिवपुरी डाडाको काखमा अवस्थित छ। यहि देवस्थलको वरिपरिको स्थानलाई पनि बूढानीलकण्ठ भनिन्छ। यसलाई…
भूगोल र स्थान
भक्तपुर दरबार क्षेत्र
भक्तपुर दरबार क्षेत्र (नेवारी: ख्वप लायकू) काठमाडौँ उपत्यकाभित्र पर्ने, भक्तपुरका राजाहरूको पुरानो राजदरबार परिसर हो, जुन युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रमा समावेश छ। करिब १,४०० मि. समुद्री उचाइमा…
भूगोल र स्थान
भक्तपुर नगरपालिका
भक्तपुर नगरपालिका नेपालका भक्तपुर जिल्लाको सदरमुकाम तथा काठमाडौँ उपत्यकाको पूर्वी किनारमा अवस्थित ऐतिहासिक सहर हो। राजधानी काठमाडौँबाट करिब १३ किलोमिटर टाढा रहेको यो नगर नेवार समुदायको बहुल बासस्थान,…
भूगोल र स्थान
मकवानपुर जिल्ला
मकवानपुर जिल्ला नेपालका बागमती प्रदेशभित्र पर्ने पूर्व–पश्चिम मार्गका लागि महत्त्वपूर्ण भौगोलिक घाँटी हो। उत्तरमा महाभारत शृङ्खला र दक्षिणमा चुरे पर्वत बीच रहेको यस जिल्लाको सदरमुकाम हेटौँडा हो।…
भूगोल र स्थान
मधेश प्रदेश
मधेश प्रदेश (मैथिली: मधेश प्रदेश) नेपालका तराई समतल भूभागमा पर्ने सातवटा प्रदेशमध्ये एक हो। करिब ९,६६१ किमी² क्षेत्रफल (देशको झन्डै ६.५%) ओगट्ने यस प्रदेशको जनगणना २०७८ (२०२१) अनुसार जनसङ्ख्या…
भूगोल र स्थान
महाकाली नदी
महाकाली नदी काली नदीको तल्लो खण्डका रूपमा चिनिने सीमावर्ती नदी हो, जसको उद्गम उत्तराखण्डको नन्दादेवी क्षेत्रका हिमाली ढलानमा करिब ३,६०० मि. उचाइमा रहेको बताइन्छ। यो नेपाल–भारत सीमासँग बग्दै ब्रह्मदेव…
भूगोल र स्थान
महेन्द्र राजमार्ग
महेन्द्र राजमार्ग (राष्ट्रिय राजमार्ग ०१) नेपालका पूर्व–पश्चिम भूभागलाई जोड्ने सबैभन्दा लामो सडक ढाँचा हो। तराईको समथर भेग समात्दै पूर्वको मेचीनगरदेखि पश्चिमको भीमदत्तसम्म फैलिएको यो मार्ग बहुदेशीय…
भूगोल र स्थान
महोत्तरी जिल्ला
महोत्तरी नेपालको मधेश प्रदेशमा पर्ने जिल्ला हो, जसले नेपालको कूल भूभागको करिब ०.६८ प्रतिशत र कूल जनसंख्याको करिब २.३९ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। जनघनत्वका आधारमा पाँचौँ स्थानमा पर्ने यो जिल्लामा कृषि…
प्रकृति र वातावरण
माईपोखरी
माईपोखरी इलाम जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा रहेका माइपोखरी र सुलुबुङ गाविसको चूचूरोमा पर्ने एउटा धार्मिक महत्त्व बोकेको नौ कुने पाखरीको हो। यो तारा आकृतिको छ। १.८८ बर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यस पोखरीको…
भूगोल र स्थान
मुगु जिल्ला
मुगु जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेशअन्तर्गत पर्ने एक दुर्गम हिमाली जिल्ला हो। जिल्लाको सदरमुकाम गमगढी हो र कुल क्षेत्रफल ३,५३५ वर्ग किलोमिटर छ। यहाँका प्रमुख नदीहरू मुगु कर्णाली र हुम्ला कर्णाली हुन्।…
भूगोल र स्थान
मुस्ताङ जिल्ला
मुस्ताङ जिल्ला नेपालका पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रअन्तर्गत धौलागिरी अञ्चलको उत्तरी किनारामा पर्ने हिमाली जिल्ला हो। धौलागिरी र निलगिरी शृङ्खलाबीच फैलिएको यो क्षेत्र प्राचीनकालदेखि नेपाल–तिब्बत…
भूगोल र स्थान
मोरङ जिल्ला
मोरङ जिल्ला पूर्वी तराईको औद्योगिक केन्द्रका रूपमा चिनिने, कोशी प्रदेशअन्तर्गत रहेको जिल्ला हो। १,८५५ वर्ग कि.मि. क्षेत्रफलको यस जिल्लाको सदरमुकाम बिराटनगर हो, जसले राष्ट्रिय उद्योग र व्यापारमा…
भूगोल र स्थान
म्याग्दी जिल्ला
म्याग्दी जिल्ला नेपालको गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत मध्यपहाडी भेगको प्रशासनिक इकाइ हो। पूर्वमा कास्की जिल्ला र पर्वत जिल्ला, पश्चिममा बागलुङ जिल्ला, डोल्पा जिल्ला र रुकुम जिल्ला, उत्तरमा मुस्ताङ जिल्ला तथा…
भूगोल र स्थान
रसुवा जिल्ला
रसुवा जिल्ला नेपालका हिमाली १६ जिल्लामध्ये क्षेत्रफलका हिसाबले सानो मानिन्छ र बागमती प्रदेशको उत्तरी छेउमा अवस्थित छ। उत्तरतर्फ चीनको तिब्बतसँग सीमा जोडिएको यो जिल्ला धार्मिक–पर्यटकीय गन्तव्य…
भूगोल र स्थान
राप्ती नदी
राप्ती नदी जलस्रोतका हिसाबले समृद्ध मानिने नदी प्रणाली हो, जसका मुख्य सहायकहरू माडी खोला र झिम्रुक खोला हुन्। ६,५०० वर्ग कि. मि. जलाधार र २५७ कि. मि. लम्बाइ (पश्चिम राप्ती) उल्लेखित छ। यस प्रणालीले…
भूगोल र स्थान
रुपन्देही जिल्ला
रुपन्देही नेपालका लुम्बिनी प्रदेशअन्तर्गतको जिल्ला हो, जसको पूर्व नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम), पश्चिम कपिलवस्तु जिल्ला, उत्तर पाल्पा जिल्ला र दक्षिणतर्फ उत्तर प्रदेश (भारत) पर्दछन्। गौतम बुद्धको…
भूगोल र स्थान
रोल्पा जिल्ला
रोल्पा जिल्ला नेपालको पश्चिम पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित एक प्रशासनिक इकाइ हो। यसको क्षेत्रफल १,८७९ वर्ग किलोमिटर छ, र दक्षिणमा दाङ जिल्ला, पूर्वमा प्युठान जिल्ला, पश्चिममा सल्यान जिल्ला तथा उत्तरतिर…
भूगोल र स्थान
रौतहट जिल्ला
रौतहट जिल्ला, नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत नारायणी अञ्चलको दक्षिण–पूर्वी तराई भूभागमा अवस्थित प्रशासनिक इकाइ हो। पूर्वमा सर्लाही जिल्ला, पश्चिममा बारा जिल्ला, उत्तरमा मकवानपुर जिल्ला र…
भूगोल र स्थान
लमजुङ जिल्ला
लमजुङ जिल्ला गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत नेपालको एक ऐतिहासिक र भौगोलिक विविधतायुक्त जिल्ला हो। मध्य-पहाडदेखि उत्तरी हिमाली भूभागसम्म फैलिएको यस जिल्लाको क्षेत्रफल १,६९२ वर्ग किमि छ र सदरमुकाम बेसीसहर हो।…
भूगोल र स्थान
ललितपुर जिल्ला
ललितपुर जिल्ला बागमती प्रदेशको एक प्रशासनिक इकाइ हो, जो काठमाडौँ उपत्यकाको दक्षिण भागमा पर्छ। पाटन दरबार स्क्वायरलाई युनेस्को विश्व सम्पदा सूचिमा राखिएको छ, र कृष्ण मन्दिर, अशोक स्तूप तथा महाबौद्ध…
भूगोल र स्थान
लुम्बिनी
लुम्बिनी नेपालस्थित गौतम बुद्धको जन्मस्थलका रूपमा चिनिएको लुम्बिनी उपवन क्षेत्र हो, जसलाई आजको लुम्बिनी अञ्चलको रूपन्देही जिल्ला भित्र राखिन्छ भन्ने विवरण पाइन्छ। इ.पू. २४९ मा सम्राट अशोकले तीर्थ…
भूगोल र स्थान
लुम्बिनी प्रदेश
लुम्बिनी प्रदेश नेपाल राज्यसंरचनाअनुसार स्थापना भएको सातमध्ये एक प्रदेश हो, जसको गठन नेपालको संविधान २०७२ प्रमाणीकरणसँगै २०७२ असोज ३ मा भयो। जनसङ्ख्यामा चौथो र क्षेत्रफलमा तेस्रो ठहरिने यस इकाइको…
भूगोल र स्थान
ल्होत्से हिमाल
ल्होत्से हिमाल नेपाल–तिब्बत सिमानामा अवस्थित, विश्वको चौथो सबैभन्दा अग्लो शिखर हो। यो सगरमाथासँग जोडिएको पर्वतमालाको भाग मानिन्छ। मुख्य शिखरको उँचाइ समुद्र सतहदेखि ८,५१६ मि. हो, र अन्य उच्च बिन्दुहरू…
भूगोल र स्थान
वीरगन्ज महानगरपालिका
वीरगन्ज महानगरपालिका मधेश प्रदेशको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक प्रमुख औद्योगिक–व्यापारिक सहर र जिल्लाको सदरमुकाम हो। ‘नेपालको प्रवेशद्वार’का रूपमा परिचित यस महानगरबाट मुख्य भन्सार राजश्व संकलन हुन्छ र…
भूगोल र स्थान
सगरमाथा
सगरमाथा पृथ्वीको सर्वोच्च हिमशिखर मानिन्छ, जसको उचाइ समुद्र सतहबाट ८,८४८.८६ मि. तोकिएको छ। यो नेपालका सोलुखुम्बु जिल्लाको खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिकाभित्र पर्दछ र तिब्बती भाषामा चोमोलङ्मा भनेर…
भूगोल र स्थान
सप्तरी जिल्ला
सप्तरी जिल्ला नेपालका तराई भूभागमध्ये पर्ने मधेश प्रदेशको एक प्रशासनिक इकाई हो। यसको सदरमुकाम राजविराज महेन्द्र राजमार्गदेखि करिब १० किलोमिटर दक्षिणतर्फ अवस्थित छ। पूर्वमा सुनसरी, पश्चिममा सिराहा,…
भूगोल र स्थान
सर्लाही जिल्ला
सर्लाही जिल्ला नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रअन्तर्गत जनकपुर अञ्चलमा पर्ने, तराई–भवर–चुरे सम्मिलित भौगोलिक बनावट र उच्च जनघनत्वका लागि चिनिएको जिल्ला हो। पूर्वमा बाँके र हर्दी नदीहरू र प्रशासकीय…
भूगोल र स्थान
सिद्धार्थनगर नगरपालिका
सिद्धार्थनगर नगरपालिका लुम्बिनी प्रदेशको रुपन्देही जिल्लाको दक्षिण भागमा पर्ने जिल्लाको सदरमुकाम र प्रमुख औद्योगिक सहर हो। काठमाडौँदेखि २६५ किलोमिटर पश्चिम र लुम्बिनीबाट करिब २५ किलोमिटर पश्चिम स्थित…
भूगोल र स्थान
सिराहा जिल्ला
सिराहा जिल्ला मधेश प्रदेशको दक्षिणी छेउमा पर्ने, सगरमाथा अञ्चलको सीमावर्ती जिल्ला हो। पूर्वमा सप्तरी, पश्चिममा धनुषा, उत्तरमा उदयपुर र दक्षिणमा भारतको बिहारसँग जोडिएको यो जिल्लाको सदरमुकाम सिराहा…
भूगोल र स्थान
सुनकोशी नदी
सुनकोशी नदी नेपालभित्र पर्ने ठूला नदीहरूमध्ये गण्य मानिने प्राकृतिक धाराको नाम हो। उपलब्ध स्रोतअनुसार यसले सप्तकोशी नदीसँग जोडिने सहायक नदीको भूमिका बहन गर्छ। स्रोत सामग्री संक्षिप्त भएकाले भौगोलिक…
धर्म र दर्शन
सुपादेउराली मन्दिर
सुपा देउराली झण्डै ४,५०० फिटको उचाइमा अवस्थित अर्घाखाँची जिल्लाको मध्यभागमा अवस्थित देवीस्थल हो। त्यस मार्गमा आवतजावत गर्ने धर्मात्माहरूको इच्छा पूरा गराइदिने सुपादेवी स्थानीय क्षेत्रमा आस्थाकी…
भूगोल र स्थान
सुर्खेत जिल्ला
सुर्खेत जिल्ला कर्णाली प्रदेशको एक प्रशासनिक इकाइ हो, जसको क्षेत्रफल २,४५१ वर्ग किलोमिटर छ। सदरमुकाम वीरेन्द्रनगर कर्णालीको राजधानी तथा प्रमुख व्यापारिक केन्द्र पनि हो। सुर्खेत भित्री उपत्यकायुक्त…
भूगोल र स्थान
सेती नदी
सेती नदी कर्णाली नदीको सहायक नदी हो, जसको स्रोत सैपाल हिमाल (बझाङ जिल्ला)मा पर्दछ। यो नदी ‘सीता नदी’ नामले पनि चिनिन्छ। केही पुराणीय उल्लेखमा यसलाई भारतकी गङ्गा नदीभन्दा पवित्र ठानिएको भेटिन्छ। यस…
भूगोल र स्थान
सोलुखुम्बु जिल्ला
सोलुखुम्बु जिल्ला नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, सगरमाथा अञ्चलको उत्तरी भागमा पर्ने हिमाली जिल्ला हो। विश्व सम्पदा सूचीमा दर्ता भएको सगरमाथा (८,८४८ मि.) यहीँ अवस्थित छ। ६००–८,८४८ मिटर उचाइ दायरा,…
भूगोल र स्थान
स्याङ्जा जिल्ला
स्याङ्जा जिल्ला पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चलमा पर्ने पहाडी जिल्ला हो। सदरमुकाम स्याङ्जा (पुतलीबजार) रहेको यस जिल्ला १,१६४ वर्ग कि.मी.मा फैलिएको छ। कालीगण्डकी मुख्य नदी र आँधीखोला प्रमुख…
भूगोल र स्थान
हिमालय
हिमालय एसियाको महत्त्वपूर्ण पर्वतश्रेणी हो, जसले भारतीय उपमहाद्वीपका विस्तृत मैदान र तिब्बती पठारबीच प्राकृतिक सीमारेखाको काम गर्छ। यस शृङ्खलामा पृथ्वीकै सर्वोच्च शिखर सगरमाथासहित ७,२०० मिटर पार…
भूगोल र स्थान
हुम्ला जिल्ला
हुम्ला जिल्ला कर्णाली प्रदेशअन्तर्गतको एक ठूलो पहाडी–हिमाली जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम सिमिकोट हो। करिब ५,६५५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलसहित यो डोल्पा जिल्लापछि देशको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो जिल्ला मानिन्छ।…
भूगोल र स्थान
हेटौँडा उपमहानगरपालिका
हेटौँडा उपमहानगरपालिका मकवानपुर जिल्लाको सदरमुकाम तथा बागमती प्रदेशको राजधानी हो। भित्री मधेसको चितवन उपत्यकाको पूर्वी किनारमा र चुरे पर्वतको काखमा अवस्थित यो शहर मध्य नेपालको प्रमुख वाणिज्य तथा…