सम्पादकीय मापदण्ड
हामी कसरी लेख्छौँ, जाँच्छौँ र गुणस्तर नाप्छौँ — पूर्ण पारदर्शिताका साथ।
मूल सिद्धान्त
- पारदर्शिता। प्रत्येक लेखको तल त्यसको लेखन-विधि, समीक्षाको अवस्था र अनुज्ञापत्र लेखिएको हुन्छ; संशोधनको पूरा इतिहास सार्वजनिक रहन्छ।
- मौलिकता र श्रेय। हाम्रा लेख अर्काको पाठका शब्द फेरेर बनाइँदैनन्; उपयुक्त स्रोत अध्ययन गरी, तथ्य मिलाएर आफ्नै संरचना र भाषामा लेखिन्छन्। जुन ज्ञान-परम्परामा हामी उभिएका छौँ — विशेषतः नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवीहरू — उनीहरूप्रति खुला कृतज्ञता हाम्रो नीति हो (श्रद्धाञ्जली)।
- स्वत्वाधिकारको सम्मान। स्वत्वाधिकार-सुरक्षित ग्रन्थ (जस्तै मधुरमण आचार्यको Nepal Encyclopedia) वा तस्बिर पुनः प्रकाशन गरिँदैन; तिनलाई सन्दर्भका रूपमा मात्र उद्धृत गरिन्छ।
- अतिदाबी नगर्ने। जुन ढाँचा वा सिद्धान्त अझै प्रयोगात्मक रूपमा प्रमाणित भएको छैन, त्यसलाई “प्रस्तावित” भनी स्पष्ट उल्लेख गरिन्छ।
- निष्पक्षता। विवादित विषयमा विभिन्न दृष्टिकोण स्रोतसहित प्रस्तुत गरिन्छ। नेपालको नक्सा नेपाल सरकार नापी विभागको सीमा अनुसार।
- नेपाली भाषाको मानक। हिज्जे नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको नेपाली बृहत् शब्दकोश अनुसार; अङ्कहरू देवनागरीमा; मिति विक्रम सम्वत् र ईस्वी दुवैमा।
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
प्रत्येक लेखसँग उसको समीक्षाको अवस्था देखाइन्छ — लेख कति हदसम्म स्रोतसँग मिलाइएको छ भन्ने पारदर्शी सङ्केत। यसका चार तह:
- समीक्षा बाँकी: यस लेखको कुनै समीक्षा-अभिलेख छैन।
- आंशिक रूपमा संशोधित: केही निश्चित दाबी स्रोतसँग मिलाएर सच्याइएका छन्; कुन अंश अझै जाँचिएको छैन, त्यो लेखसँगै दिइन्छ।
- स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा: पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा। भेटिएका स्रोत मात्र सन्दर्भका रूपमा दिइन्छ; प्रत्येक दाबी सम्पादकले अझै मिलाएर हेरेको छैन।
- स्रोत-जाँचिएको मस्यौदा: मुख्य दाबीहरू उल्लिखित स्रोतसँग मिलाइएका छन् र प्रत्येक महत्त्वपूर्ण दाबीको छेउमा सन्दर्भ छ; विषय-विशेषज्ञ र नेपाली भाषा-समीक्षा बाँकी।
तथ्य-जाँच: UAHDF विधि
संशोधन-प्रस्ताव र विवादित दाबी जाँच्न हामी UAHDFका चार तहबाट प्रेरित एक शृङ्खला अपनाउँछौँ:
- प्रश्न: दाबी ठीक के हो? कुन अंश जाँच्न सकिन्छ?
- प्रतिस्पर्धी व्याख्या: उही तथ्यका वैकल्पिक व्याख्या के-के हुन सक्छन्?
- प्रमाण: कुन स्रोतले कुन व्याख्यालाई समर्थन गर्छ, र स्रोतहरू कति स्वतन्त्र छन्?
- खण्डन-परीक्षण: कस्तो प्रमाण भेटिए दाबी गलत मानिन्छ? त्यो प्रमाण खोजिएको छ?
संरचनागत सूचक (प्रयोगात्मक)
लेखको छेउमा ०–१०० को संरचनागत सूचक देखाइन्छ। यसले लेखनको संरचना मात्र नाप्छ; तथ्यको शुद्धता वा स्रोत-जाँचको सूचक होइन।
| आयाम | के नापिन्छ |
|---|---|
| स्पष्टता | औसत वाक्य-लम्बाइ आदर्श (करिब १६ शब्द) को कति नजिक |
| सन्दर्भ | अन्य लेखमा लिङ्क र खण्ड-विभाजन |
| पठनीयता | अति लामा वाक्यका लागि कटौती |
| संरचना | सारांश, तथ्य-पेटिका र खण्ड-विभाजनको उपस्थिति |
यो सूचक स्वचालित हिउरिस्टिक हो; विशेषज्ञ समीक्षा होइन।
संशोधन
कुनै त्रुटि देख्नुभयो भने लेखको “सच्याउने सुझाव” बटनबाट प्रस्ताव दिनुहोस्। प्रत्येक प्रस्ताव सम्पादकीय समीक्षापछि मात्र प्रकाशित हुन्छ।