मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

नयाँ र अद्यावधिक लेखहरू

भर्खरै थपिएका वा अद्यावधिक गरिएका लेख, पछिल्लो मिति अनुसार।

ताप्लेजुङ जिल्ला
ताप्लेजुङ जिल्ला नेपालका ७७ जिल्लामध्ये कोशी प्रदेशको एक हिमाली जिल्ला हो। यसको क्षेत्रफल ३,६४६ वर्ग किलोमिटर छ र जिल्लाभित्र विश्वको तेस्रो उच्च शिखर कञ्चनजङ्घा पर्दछ। सदरमुकाम फुङलिङ रहेको यो जिल्ला जैविक विविधता, उच्च हिमाली भूरूप, र पाथीभरा देवी मन्दिरका…
भूगोल र स्थान५५९ शब्द
सुदूरपश्चिम प्रदेश
सुदूरपश्चिम प्रदेश नेपालको सात प्रदेशमध्ये एक प्रशासनिक एकाइ हो, जसको गठन नयाँ संविधान (३ असोज २०७२) सँगै भयो। उत्तरतर्फ तिब्बत, पूर्वमा कर्णाली र लुम्बिनी प्रदेश, र पश्चिम–दक्षिणमा भारतका दुई राज्यसहित घेरिएको यो प्रदेश १९,५३९ वर्ग किमी क्षेत्रफलमा फैलिएको…
भूगोल र स्थान७१८ शब्द
कर्णाली प्रदेश
कर्णाली प्रदेश नेपालका सात सङ्घीय एकाइमध्ये सबैभन्दा विस्तृत भूभाग भएको प्रदेश हो। ३ असोज २०७२ मा स्वीकृत संविधानले यस प्रदेशको संरचना निर्धारण गरेको हो। क्षेत्रफल २७,९८४ वर्ग कि.मी. र जनसङ्ख्या १६,८८,४१२ (२०७८) रहेको यो प्रदेशको राजधानी तथा सबैभन्दा ठूलो सहर…
भूगोल र स्थान७२० शब्द
लुम्बिनी प्रदेश
लुम्बिनी प्रदेश नेपाल राज्यसंरचनाअनुसार स्थापना भएको सातमध्ये एक प्रदेश हो, जसको गठन नेपालको संविधान २०७२ प्रमाणीकरणसँगै २०७२ असोज ३ मा भयो। जनसङ्ख्यामा चौथो र क्षेत्रफलमा तेस्रो ठहरिने यस इकाइको राजधानी देउखुरी (दाङ जिल्ला) हो, र यसको दक्षिण सीमामा भारतका…
भूगोल र स्थान४३५ शब्द
गण्डकी प्रदेश
गण्डकी प्रदेश नेपालका सात प्रदेशमध्ये एक हो, जसको गठन नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि वि.सं. २०७२ असोज ३ मा भयो। प्रादेशिक राजधानी पोखरा रहेको यस प्रदेशमा ११ जिल्ला समेटिएका छन्। २१,७३३ वर्ग कि.मि. (१४.६६%) क्षेत्रफल र २०७८ को जनगणना अनुसार २४,६६,४२७…
भूगोल र स्थान४०९ शब्द
बागमती प्रदेश
बागमती प्रदेश नेपालका सात प्रदेशमध्ये एक प्रशासनिक एकाइ हो, जसको राजधानी हेटौँडा हो र संघीय राजधानी काठमाडौँ समेत यहीँ पर्दछ। यस प्रदेशको क्षेत्रफल २०,३०० वर्ग किलोमिटर (नेपालको १३.७९%) छ। पूर्व–पश्चिममा कोशी प्रदेश र गण्डकी प्रदेश तथा उत्तर–दक्षिणमा चीन र…
भूगोल र स्थान८०४ शब्द
मधेश प्रदेश
मधेश प्रदेश (मैथिली: मधेश प्रदेश) नेपालका तराई समतल भूभागमा पर्ने सातवटा प्रदेशमध्ये एक हो। करिब ९,६६१ किमी² क्षेत्रफल (देशको झन्डै ६.५%) ओगट्ने यस प्रदेशको जनगणना २०७८ (२०२१) अनुसार जनसङ्ख्या ६१,१४,६०० छ, जसले यसलाई क्षेत्रफलका हिसाबले सानो तर जनघनत्व…
भूगोल र स्थान६४६ शब्द
कोशी प्रदेश
कोशी प्रदेश नेपालको संविधान २०७२ लागू भएपछि बनेको, देशको सबैभन्दा पूर्वी भागमा पर्ने प्रदेश हो। वि.सं. २०७६ वैशाख २३ मा विराटनगर स्थायी राजधानी तोकियो र २०७९ फागुन १७ मा “कोशी प्रदेश” नाम स्वीकृत गरियो। यो प्रदेशमा संसद् तथा प्रदेश स्तरीय निर्वाचनका लागि…
भूगोल र स्थान७०० शब्द
नेपाल राष्ट्र बैङ्क
नेपालको केन्द्रीय मौद्रिक निकायका रूपमा कार्यरत नेपाल राष्ट्र बैङ्कको स्थापना नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन १९५५ का आधारमा २०१३ वैशाख १४ (१९५६ अप्रिल २६) मा भएको थियो। ऐन २०५८ ले यस संस्थाको स्वायत्तता र स्वतन्त्रता थप प्रत्याभूत गरेको छ। यसले मौद्रिक तथा विदेशी…
भूगोल र स्थान६२४ शब्द
नेपाली रुपैयाँ
नेपाली रुपैयाँ नेपालको आधिकारिक मुद्रा हो, जसको प्रतीक रु. र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिनिधित्व NPR हो। एक रुपैयाँ १०० पैसामा विभाजित हुन्छ, साथै पुरानो गणनापद्धतिअनुसार दुई मोहर र चार सुकामा पनि बाँडिन्छ। लिच्छवीकालीन राजा मानदेवले सिक्काको चलन सुरू गरे भने कागजी…
अर्थतन्त्र र उद्योग४१८ शब्द
सिंहदरबार
सिंहदरबार नेपाल सरकारको केन्द्रीय प्रशासनिक केन्द्र हो, जहाँ प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र धेरै मन्त्रालयहरू अवस्थित छन्। काठमाडौँको मध्य भागमा रहेको यो दरबार मूलतः चन्द्र शमशेरले इ.सं. १९०३ मा निजी निवासका लागि निर्माण गराएका थिए। २००७ सालपछि…
धर्म र दर्शन४३३ शब्द
नेपाल प्रहरी
नेपाल प्रहरी नेपालको असैनिक राष्ट्रिय प्रहरी संगठन हो। यसको कानुनी स्थापना वि.सं. २०१२ को ‘प्रहरी ऐन’ जारी भई आश्विन महिनाबाट मानिन्छ। मुख्यालय काठमाण्डौ महानगरपालिका–नक्सालस्थित प्रहरी प्रधान कार्यालयमा रहँदै, यो संगठन गृह मन्त्रालयको मातहत आन्तरिक…
राजनीति र कानुन७४६ शब्द
नेपाली सेना
नेपाली सेना नेपाल राज्यको राष्ट्रिय सैन्य संस्था हो, जसले बाह्य तथा आन्तरिक सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन, विकास-संरचना संरक्षण र अति विशिष्ट व्यक्तिको सुरक्षा जस्ता कार्यमा संलग्न रहँदै आएको छ। ऐतिहासिक रूपमा यसले नेपाल एकीकरणकालदेखि नेपाल–अंग्रेज युद्धदेखि लिएर…
राजनीति र कानुन६९६ शब्द
नेपाल सरकार
नेपाल सरकार नेपालको कार्यकारी निकाय र केन्द्रीय सरकार हो। राजतन्त्रको अन्त्यपछि सन् २००८ मा गणतन्त्र स्थापना भई वर्तमान संरचना कार्यान्वित छ। राष्ट्रप्रमुखको पद राष्ट्रपति ले धारण गर्छन् भने कार्यकारी नेतृत्व प्रधानमन्त्री ले सम्हाल्छन्। संवैधानिक निकायका…
राजनीति र कानुन६८७ शब्द
नेपालको सर्वोच्च अदालत
नेपालको सर्वोच्च अदालत, नेपालको न्यायपालिकाको शिखर निकाय, देशको अन्तिम न्यायिक प्राधिकार हो। यसमा प्रधानन्यायाधीशसहित अधिकतम २० जनासम्म न्यायाधीश रहने संवैधानिक व्यवस्था छ। नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि अस्थायी न्यायाधीशको व्यवस्था समाप्त भएको छ, र…
राजनीति र कानुन३८१ शब्द
राष्ट्रिय सभा (नेपाल)
राष्ट्रिय सभा नेपालको सङ्घीय संसदको माथिल्लो सदन हो, जसको संरचना र अधिकारहरू नेपालको संविधानका प्रावधानबाट निर्देशित हुन्छन्। यसमा ५९ सदस्य छन्—हरेक प्रदेशबाट ८-८ जना निर्वाचनद्वारा र ३ जना राष्ट्रपतिबाट मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा मनोनीत। सदस्यता छ वर्षका लागि…
राजनीति र कानुन६५३ शब्द
प्रतिनिधि सभा (नेपाल)
प्रतिनिधि सभा नेपालका सङ्घीय संसदको तल्लो सदन हो, जसमा २७५ सदस्य छन्। १६५ सिट एकल-बहुमतबाट र ११० सिट बन्दसूची समानुपातिकबाट भरिने व्यवस्था छ, समानुपातिकतर्फ ३% मतको थ्रेसहोल्डसहित। कार्यकाल सामान्यतया ५ वर्षको हो, बैठकस्थल काठमाडौँको बानेश्वरस्थित…
राजनीति र कानुन७८३ शब्द
नेपालको सङ्घीय संसद
नेपालको सङ्घीय संसद वि.सं. २०७४ मा स्थापित, दुई सदनको संयोजनमा बनेको नेपालको सर्वोच्च संघीय व्यवस्थापिका हो। यसको संवैधानिक आधार नेपालका २०७२ को संविधान हो, जसअन्तर्गत प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा अलग–अलग अधिकारसहित कार्य गर्छन्। निर्वाचन, मनोनयन र समितीय…
राजनीति र कानुन६४१ शब्द
नेपालको प्रधानमन्त्री
नेपालको प्रधानमन्त्री नेपाल सरकारको कार्यपालिकाको प्रमुख, राष्ट्रपतिका सल्लाहकार तथा मन्त्रिपरिषद्का अध्यक्ष हुन्। सामान्यतः उनी प्रतिनिधि सभाको सदस्य भई मन्त्रीहरूको छनोट, पदवाटो बाँडफाँड र पदमुक्ति जस्ता काम सम्हाल्छन्। विश्वासको मत प्राप्त गर्नुपर्ने…
जीवनी५१४ शब्द
नेपालको राष्ट्रपति
नेपालको राष्ट्रपति देशको राष्ट्रप्रमुख हुन् र नेपाली सेनामाथि सर्वोच्च कमान्ड राख्ने संवैधानिक पद हो। यो पद वि.सं. २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र स्थापनासँगै बनेको हो। राष्ट्रपति अप्रत्यक्ष रूपमा सङ्घीय संसद र सातवटै प्रदेश सभाबाट बनेको निर्वाचक मण्डलले चयन गर्छ।…
जीवनी५१० शब्द
नेपालका जिल्लाहरू
नेपालका जिल्लाहरू प्रदेशपछि पर्ने दोस्रो तहका प्रशासनिक इकाइ हुन्। सातै प्रदेशमा मिलेर जम्मा ७७ जिल्ला छन्, जसअन्तर्गत स्थानीय तहका नगरपालिका र गाउँपालिका पर्दछन्। वर्तमान संरचना २०७२ असोज ३ गते प्रभावमा आएको संघीय पुनर्संरचनाले परिभाषित गरेको हो, जसअनुसार…
भूगोल र स्थान४४६ शब्द
नेपालका प्रदेशहरू
नेपालका प्रदेशहरू नेपालको संविधान २०७२ ले स्थापित गरेको संघीय प्रशासनिक संरचनाको पहिलो तह हो। ३ असोज २०७२ मा अवस्थित जिल्लाहरू समुहबद्ध गरी सात प्रदेशको ढाँचा लागू भयो, जसले पहिल्याको १४ अञ्चल र पाँच विकास क्षेत्रमा आधारित व्यवस्था विस्थापित गर्‍यो। यी…
भूगोल र स्थान४९८ शब्द
सयौँ थुङ्गा फूलका हामी
सयौँ थुङ्गा फूलका हामी, नेपालको आधिकारिक राष्ट्रिय गान हो। कवि व्याकुल माइलाका शब्द र अम्बर गुरुङको सङ्गीत रहेको यो गान २०६४ साउन १८ मा औपचारिक रूपमा घोषणा भएको मानिन्छ। २०६२/६३ को परिवर्तनपछि बनेको प्रक्रियाबाट १,२९२ प्रस्तावमध्ये १४ सदस्यीय कार्यदलले यसलाई…
प्रकृति र वातावरण४०३ शब्द
नेपालको झन्डा
नेपालको राष्ट्रिय झन्डा दुई सन्निहित त्रिभुजहरूबाट बनेको, विश्वकै एकमात्र गैर-आयताकार राष्ट्रिय ध्वजावालो प्रतीक हो। सिम्रिक रङ र निलो किनारासहित चन्द्र–सूर्य अंकित यसको आधिकारिक डिजाइन वि.सं. २०१९ (ई.सं. १९६२) तिर संविधान लेखनको क्रममा शंकरनाथ रिमालले…
इतिहास५११ शब्द