नेपाली विश्वकोशनेपाल र नेपाली भाषाको ज्ञानकोश

<i class="fa-solid fa-mountain-sun" style="color:var(--gold)"></i> भूगोल र स्थान

प्रदेश, जिल्ला, सहर, नदी, ताल, हिमाल र प्राकृतिक बनोट · १६८ लेख

भूगोल र स्थान

कोशी प्रदेश

कोशी प्रदेश नेपालको संविधान २०७२ लागू भएपछि बनेको, देशको सबैभन्दा पूर्वी भागमा पर्ने प्रदेश हो। वि.सं. २०७६ वैशाख २३ मा विराटनगर स्थायी राजधानी तोकियो र २०७९ फागुन १७ मा “कोशी प्रदेश” नाम स्वीकृत…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

रामेछाप जिल्ला

रामेछाप जिल्ला नेपालका मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चलमा पर्ने पहाडी प्रशासनिक इकाई हो। १,५४६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यस जिल्लाको सदरमुकाम मन्थली हो। उचाइ ४२६ मिटरदेखि ६,९५८ मिटरसम्म…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

कालापानी

कालापानी भारतको प्रशासनिक नियन्त्रणमा रहेको सीमा–विवादित भूभाग हो, जसलाई भारतले उत्तराखण्डको पिथौरागढ जिल्लामा राख्छ। नेपालले सन् १९९७ देखि यसलाई सुदूरपश्चिम प्रदेशअन्तर्गत दार्चुला जिल्लाको भाग दाबी…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

दार्चुला जिल्ला

दार्चुला जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने, देशको पश्चिम सिमानासँग टाँसिएको अन्तिम जिल्लामध्ये एक हो। यसको भू-उचाइँ ५१८ मिटरदेखि ७,१३२ मिटरसम्म फैलिएको छ र सदरमुकाम खलङ्गा हो। उत्तरतर्फ…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

महोत्तरी जिल्ला

महोत्तरी नेपालको मधेश प्रदेशमा पर्ने जिल्ला हो, जसले नेपालको कूल भूभागको करिब ०.६८ प्रतिशत र कूल जनसंख्याको करिब २.३९ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। जनघनत्वका आधारमा पाँचौँ स्थानमा पर्ने यो जिल्लामा कृषि…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

उदयपुर जिल्ला

उदयपुर जिल्ला नेपालको कोशी प्रदेशको पश्चिम–दक्षिण भागमा पर्ने, २,०६३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको प्रशासनिक एकाइ हो। भू–आकृतिमा महाभारत शृङ्खलादेखि चुरे पर्वतसम्म फैलिएको यस जिल्लामा भित्री मधेसका…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

धनकुटा जिल्ला

धनकुटा जिल्ला पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चलभित्र पर्ने पहाडी जिल्ला हो, जसको प्रशासनिक केन्द्र धनकुटा नगरपालिका हो। यस सदरमुकामले क्षेत्रीय सदरमुकामको भूमिकासमेत वहन गरेको इतिहास छ। भू-आकृतिक…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

दोलखा जिल्ला

दोलखा जिल्ला नेपालका मध्यम पहाडी भूभागमा पर्ने प्रशासनिक इकाइ हो, जसको क्षेत्रफल २,१९१ वर्ग कि.मी. छ। यसका सीमाना उत्तरतर्फ तिब्बत, पूर्वतर्फ सोलुखुम्बु जिल्ला र रामेछाप जिल्ला, पश्चिमतर्फ…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

वीरगन्ज महानगरपालिका

वीरगन्ज महानगरपालिका मधेश प्रदेशको पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक प्रमुख औद्योगिक–व्यापारिक सहर र जिल्लाको सदरमुकाम हो। ‘नेपालको प्रवेशद्वार’का रूपमा परिचित यस महानगरबाट मुख्य भन्सार राजश्व संकलन हुन्छ र…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

भवानी भिक्षु

भवानी भिक्षु (वि.सं. १९६६ जेठ २१ – २०३८ बैशाख ४) आधुनिक नेपाली कथासाहित्यका प्रमुख हस्ताक्षर हुन्। मैनाली र कोइरालापछि कथाशैलीमा अवदान पु¥याउँदै उनले तराइको सामाजिक जमीन र मनोवैज्ञानिक यथार्थलाई कथ्य…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

मुस्ताङ जिल्ला

मुस्ताङ जिल्ला नेपालका पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रअन्तर्गत धौलागिरी अञ्चलको उत्तरी किनारामा पर्ने हिमाली जिल्ला हो। धौलागिरी र निलगिरी शृङ्खलाबीच फैलिएको यो क्षेत्र प्राचीनकालदेखि नेपाल–तिब्बत…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

बागलुङ जिल्ला

बागलुङ जिल्ला गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत पर्ने एक पहाडी प्रशासनिक इकाइ हो, जसलाई झोलुङ्गे पुलहरूको प्रख्यातिले छुट्टै छाप दिएको छ। ‘सानो नेपाल’ भनेर पनि चिनिने यो जिल्लामा ४ नगरपालिका र ६ गाउँपालिका छन्।…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

स्याङ्जा जिल्ला

स्याङ्जा जिल्ला पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चलमा पर्ने पहाडी जिल्ला हो। सदरमुकाम स्याङ्जा (पुतलीबजार) रहेको यस जिल्ला १,१६४ वर्ग कि.मी.मा फैलिएको छ। कालीगण्डकी मुख्य नदी र आँधीखोला प्रमुख…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका

जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका मधेश प्रदेशको प्रादेशिक राजधानी र धनुषा जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो नेपालको महत्वपूर्ण धार्मिक–सांस्कृतिक केन्द्र भएकै कारण तीर्थ–पर्यटनका लागि प्रख्यात मानिन्छ। वि.सं. २०१७ मा…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

मधेश प्रदेश

मधेश प्रदेश (मैथिली: मधेश प्रदेश) नेपालका तराई समतल भूभागमा पर्ने सातवटा प्रदेशमध्ये एक हो। करिब ९,६६१ किमी² क्षेत्रफल (देशको झन्डै ६.५%) ओगट्ने यस प्रदेशको जनगणना २०७८ (२०२१) अनुसार जनसङ्ख्या…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

नुवाकोट जिल्ला

नुवाकोट जिल्ला नेपालको मध्यभागमा पर्ने बागमती प्रदेशको प्रशासनिक एकाइ हो, जुन काठमाडौँको उत्तर–पश्चिमतर्फ अवस्थित छ। सदरमुकाम विदुर रहेको यस जिल्लाको जनसङ्ख्या २८८,४७८ छ र क्षेत्रफल १,१२१ वर्ग…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

पश्चिम रुकुम जिल्ला

पश्चिम रुकुम जिल्ला कर्णाली प्रदेशको पहाडी भेगमा पर्ने एक प्रशासनिक इकाइ हो, जुन २०७४ को पुनर्संरचना पछि रुकुम विभाजनबाट बनेको मानिन्छ। सदरमुकामबारे स्रोतहरूमा खलङ्गा र मुसिकोट दुबै उल्लेख भेटिन्छ।…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

पूर्वी रुकुम जिल्ला

पूर्वी रुकुम जिल्ला नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको एक मात्र हिमाली जिल्ला हो, जहाँ धौलागिरि हिमालको पश्चिम भूभाग पर्ने ढोरपाटन शिकार आरक्षको साठ्ठी प्रतिशतभन्दा बढी अंश पर्दछ। यस जिल्लाको सर्वोच्च चुचुरो…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

सङ्खुवासभा जिल्ला

सङ्खुवासभा जिल्ला कोशी प्रदेशको हिमाली भेगमा पर्ने जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम खाँदबारी हो। उत्तरी भागमा मकालु लगायत उचाइका हिमशिखर र दक्षिणतर्फ बसोबासयुक्त पहाडी भेग रहेको यो जिल्लामा अरुण नदी बहन्छ।…

४ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

नेपाल राष्ट्र बैङ्क

नेपालको केन्द्रीय मौद्रिक निकायका रूपमा कार्यरत नेपाल राष्ट्र बैङ्कको स्थापना नेपाल राष्ट्र बैङ्क ऐन १९५५ का आधारमा २०१३ वैशाख १४ (१९५६ अप्रिल २६) मा भएको थियो। ऐन २०५८ ले यस संस्थाको स्वायत्तता र…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

महेन्द्र राजमार्ग

महेन्द्र राजमार्ग (राष्ट्रिय राजमार्ग ०१) नेपालका पूर्व–पश्चिम भूभागलाई जोड्ने सबैभन्दा लामो सडक ढाँचा हो। तराईको समथर भेग समात्दै पूर्वको मेचीनगरदेखि पश्चिमको भीमदत्तसम्म फैलिएको यो मार्ग बहुदेशीय…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

अछाम जिल्ला

अछाम जिल्ला सुदूरपश्चिम प्रदेशको एक पहाडी प्रशासनिक इकाइ हो, जसको सदरमुकाम मङ्गलसेनमा छ। करिब १६८० वर्ग किलोमिटरसम्म फैलिएको यो जिल्ला भौगोलिक रूपमा दुर्गम भए पनि प्राकृतिक सम्पदा र सांस्कृतिक…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

झापा जिल्ला

झापा जिल्ला नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रअन्तर्गत मेची अञ्चलको उर्वर तराई–मधेसमा पर्ने प्रशस्त बसोबास भएको प्रशासनिक इकाइ हो। जिल्लाको सदरमुकाम चन्द्रगढी हो, जुन पूर्व-पश्चिम राजमार्गको…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

तेह्रथुम जिल्ला

तेह्रथुम जिल्ला नेपालका कोशी प्रदेशअन्तर्गत पर्ने पहाडी प्रशासनिक एकाइ हो, जसको क्षेत्रफल ६७९ वर्ग किलोमीटर र उचाइ दायरा करिब ३५४–२,९६३ मि. छ। नामकरण लिम्बुवानका ‘तेह्र थुम’ प्रसङ्गसँग जोडिन्छ।…

३ मिनेट पढाइ