समाज र जीवनशैली
कृष्णप्रसाद भट्टराई
कृष्णप्रसाद भट्टराई (वि.सं. १९८१–२०६७), राजनीतिक नाम ‘किशुनजी’, नेपाली काङ्ग्रेसका वरिष्ठ नेता र बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापना पछि अन्तरिम चरणका प्रथम प्रधानमन्त्री थिए। उनी नेपालको पहिलो संसदका…
राजनीति
“राजनीति” ट्याग भएका १९ लेख
कला र संस्कृति
कोत पर्व
कोत पर्व १९०३ भदौ ३१ को राति काठमाडौँस्थित कोत परिसरमा घटेको दरबार-आन्तरिक हत्याकाण्ड हो। महारानी राज्यलक्ष्मी देवीका प्रिय गगनसिंह भण्डारीको हत्यारा पत्ता लगाउन बोलाइएको सभामा विवाद चर्किँदा वरिष्ठ…
जीवनी
खड्गप्रसाद ओली
खड्गप्रसाद शर्मा ओली (राजनीतिक नाम केपी ओली) नेपाली वाम राजनीतिका अग्रणी व्यक्तित्व र नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष हुन्। उनले विभिन्न अवधिमा गृह मन्त्री, उपप्रधानमन्त्री तथा परराष्ट्रमन्त्रीको जिम्मेवारी…
जीवनी
गङ्गालाल श्रेष्ठ
गङ्गालाल श्रेष्ठ नेपालका शहीद हुन्, जसले राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनमा सक्रिय भई ज्यान गुमाए। वि.सं. १९७५ मा रामेछापको भँगेरीमा जन्मेका उनी दरबार हाई स्कूलबाट वि.सं. १९९४ मा एस.एल.सी. प्रथम श्रेणीमा…
जीवनी
जङ्गबहादुर राणा
जङ्गबहादुर राणा नेपालको ८औँ प्रधानमन्त्री र प्रथम श्री ३ महाराज मानिन्थे। वि.सं. १९०३ को कोतपर्व र भण्डारखाल पर्वपछि उनको वर्चस्व स्थापित भई, राणा वंशको दीर्घ पारिवारिक शासनको ढाँचा बसेको मानिन्छ।…
भूगोल र स्थान
नेपाल
सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल दक्षिण एसियाको भूपरिवेष्ठित देश हो, जसको उत्तरमा चीन र अन्य तीन दिशामा भारत सन्निहित छन्। हिमालयको प्रमुख अंशमा फैलिएको यस राज्यको राजधानी काठमाडौँ हो। तराई, पहाड र…
राजनीति र कानुन
नेपाल सरकार
नेपाल सरकार नेपालको कार्यकारी निकाय र केन्द्रीय सरकार हो। राजतन्त्रको अन्त्यपछि सन् २००८ मा गणतन्त्र स्थापना भई वर्तमान संरचना कार्यान्वित छ। राष्ट्रप्रमुखको पद राष्ट्रपति ले धारण गर्छन् भने…
इतिहास
नेपालको इतिहास
एसियाका छिमेकी चीन र भारतबीचको हिमाली भूभागमा अवस्थित नेपालको इतिहास स्वतन्त्रताको निरन्तरता, प्राचीन ग्रन्थीय उल्लेख र बहुविध राज्य–व्यवस्थाको क्रमसँग पहिचान हुन्छ। किराँत, लिच्छवि, मल्ल र शाह शासन…
इतिहास
नेपालको जनआन्दोलन २०४६
नेपालको जनआन्दोलन २०४६ नेपालमा बहुदलीय व्यवस्था पुनर्स्थापित गर्ने ऐतिहासिक आन्दोलन हो। यसले पार्टीविहीन पञ्चायती शासन टुंग्याउँदै संवैधानिक राजतन्त्रअन्तर्गत संसदीय प्रजातन्त्रको बाटो खोल्यो। नेपाली…
राजनीति र कानुन
नेपालको संविधान
नेपालको संविधान २०७२ नेपाल राज्यको विद्यमान मूल विधान हो, जसले शासनको आधार, अधिकार र संरचना निर्धारण गर्छ। यो २०७२ असोज ३ (सेप्टेम्बर २०, २०१५) देखि कार्यान्वित छ र अन्तरिम संविधान २०६३ स्वतः…
राजनीति र कानुन
नेपालको सङ्घीय संसद
नेपालको सङ्घीय संसद वि.सं. २०७४ मा स्थापित, दुई सदनको संयोजनमा बनेको नेपालको सर्वोच्च संघीय व्यवस्थापिका हो। यसको संवैधानिक आधार नेपालका २०७२ को संविधान हो, जसअन्तर्गत प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभा…
राजनीति र कानुन
नेपाली काङ्ग्रेस
नेपाली काङ्ग्रेस नेपालमा समाजवादी-लोकतान्त्रिक धारा अँगालेको प्रमुख राजनीतिक दल हो। २००६ चैत २७ का दिन नेपाल राष्ट्रिय काङ्ग्रेस र नेपाल प्रजातन्त्र काङ्ग्रेस एकीकृत भएर बनेको यस दलको नेतृत्व हाल…
राजनीति र कानुन
नेपाली सेना
नेपाली सेना नेपाल राज्यको राष्ट्रिय सैन्य संस्था हो, जसले बाह्य तथा आन्तरिक सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन, विकास-संरचना संरक्षण र अति विशिष्ट व्यक्तिको सुरक्षा जस्ता कार्यमा संलग्न रहँदै आएको छ। ऐतिहासिक…
राजनीति र कानुन
प्रतिनिधि सभा (नेपाल)
प्रतिनिधि सभा नेपालका सङ्घीय संसदको तल्लो सदन हो, जसमा २७५ सदस्य छन्। १६५ सिट एकल-बहुमतबाट र ११० सिट बन्दसूची समानुपातिकबाट भरिने व्यवस्था छ, समानुपातिकतर्फ ३% मतको थ्रेसहोल्डसहित। कार्यकाल…
इतिहास
माओवादी जनयुद्ध
माओवादी जनयुद्ध नेपालका सशस्त्र राजनीतिक द्वन्द्वमध्ये एक प्रमुख अध्याय हो, जसमा तत्कालीन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) र नेपाल सरकारबीच वि.सं. २०५२ देखि २०६३ सम्म संघर्ष भयो। यो चरणलाई सशस्त्र…
इतिहास
राणा वंश
राणा वंश नेपाल अधिराज्यमा सन् १८४६–१९५१ बीच वास्तविक सत्ता सम्हाल्ने शासक कुल हो, जहाँ शाह वंश औपचारिक रह्यो। काजी जङ्गबहादुर राणाद्वारा स्थापना गरिएको यो निरंकुश व्यवस्थाको अन्त्य वि.सं. २००७ सालमा…
राजनीति र कानुन
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपालमा राजसंस्था पक्षधर र हिन्दू राज्य पुनर्स्थापनाका लागि उभिएको दल हो। पूर्व प्रधानमन्त्री सूर्य बहादुर थापा र लोकेन्द्र बहादुर चन्दले २०४७ जेठ १५ मा यसको स्थापना…
राजनीति र कानुन
राष्ट्रिय सभा (नेपाल)
राष्ट्रिय सभा नेपालको सङ्घीय संसदको माथिल्लो सदन हो, जसको संरचना र अधिकारहरू नेपालको संविधानका प्रावधानबाट निर्देशित हुन्छन्। यसमा ५९ सदस्य छन्—हरेक प्रदेशबाट ८-८ जना निर्वाचनद्वारा र ३ जना…
राजनीति र कानुन
संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
संयुक्त राष्ट्र सङ्घ सन् १९४५ अक्टोबर २४ मा स्थापना भएको अन्तर्राष्ट्रिय संस्था हो, जसमा १९३ सदस्य राष्ट्र समावेश छन्। यसको उद्देश्य विश्वस्तरका कानुनी, सुरक्षा, आर्थिक र सामाजिक मुद्दामा…