नेपाली विश्वकोशनेपाल र नेपाली भाषाको ज्ञानकोश

<i class="fa-solid fa-user-pen" style="color:var(--gold)"></i> जीवनी

नेपाल र विश्वका मनीषी, कलाकार, नेता र चिन्तकहरूको जीवन · १९० लेख

जीवनी

माथवरसिंह थापा

माथवरसिंह थापा (वि.सं. १८५५–१९०२) वि.सं. १९०० पौष १२ देखि १९०२ जेठ ६ सम्म नेपालका मुख्तियार (प्रधानमन्त्री) थिए। उनी श्रीपेच धारण गर्ने प्रथम प्रधानमन्त्री मानिन्छन्, र बेलायती कन्भेन्सनमा…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

किरण चेम्जोङ

किरण चेम्जोङ (पुरा नाम: किरण कुमार चेम्जोङ लिम्बु; जन्म:सन् १९९० मार्च २०) नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका वर्तमान गोकरक्षक र कप्तान हुन्। उनी एन्फा एकेडेमी उत्पादन पनि हुन्। सन् २०१७ देखि उनी व्यवसायिक…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा

मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा राणा शासनका अन्तिम प्रधानमन्त्री हुन्। वि.सं. २००४ फागुन १८ का दिन पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा भारतबाटै राजीनामा दिएपछि उनी सत्तामा पुगे। छोटो कार्यकालमा योजना, संचार,…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला

विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री र नेपाली–हिन्दी दुइटै भाषाका प्रतिष्ठित साहित्यकार थिए। उनले नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापनामार्गी आन्दोलनको केन्द्रीय नेतृत्व गरेका,…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

शेरबहादुर देउवा

शेरबहादुर देउवा नेपाली काङ्ग्रेसका प्रमुख नेतामध्ये एक हुन्, जो विभिन्न अवधिमा नेपालको प्रधानमन्त्री बनेका छन्। उनले संसदीय दलको नेतृत्व गर्दै वि.सं. २०५२ मा पहिलो पटक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

टङ्कप्रसाद आचार्य

टङ्कप्रसाद आचार्य (वि.सं. १९६९–२०४९) प्रजातन्त्रवादी नेता, नेपाल प्रजा परिषद्का संस्थापक अध्यक्ष र नेपालका १८औँ प्रधानमन्त्री हुन्। वि.सं. २०१२ माघ १३ देखि २०१४ असार ३१ सम्म सत्तारोहणका क्रममा सहिद…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

रमेश विकल

रमेश विकल (वि. सं. १९८५ – २०६५) नेपाली कथाकार र उपन्यासकार थिए । अविरल बग्दछ इन्द्रावतीका लेखक विकलले आख्यान, यात्रा साहित्य र बालसाहित्यमा प्रमुख रूपमा कलम चलाए । उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

रामचन्द्र पौडेल

रामचन्द्र पौडेल नेपालका दीर्घ राजनीतिक अनुभव भएका नेता र तेस्रो निर्वाचित राष्ट्रप्रमुख हुन्। उनले प्रतिनिधि सभाको सभामुख, उपप्रधानमन्त्री तथा विभिन्न मन्त्रालयको नेतृत्व गरेको स्रोतमा उल्लेख छ।…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

जङ्गबहादुर राणा

जङ्गबहादुर राणा नेपालको ८औँ प्रधानमन्त्री र प्रथम श्री ३ महाराज मानिन्थे। वि.सं. १९०३ को कोतपर्व र भण्डारखाल पर्वपछि उनको वर्चस्व स्थापित भई, राणा वंशको दीर्घ पारिवारिक शासनको ढाँचा बसेको मानिन्छ।…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा

पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा नेपालका राणा शासनकालका १५औं श्री ३ महाराज थिए। वि.सं. २००२ मा सत्तारोहण गरी उदार सुधार, शिक्षा विस्तार, उद्योग प्रवर्द्धन र २००४ को नगर निर्वाचन जस्ता पहल गरे। वैधानिक…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

गोपाल योञ्जन

गोपाल योञ्जन (२६ अगस्ट १९४३–२० मे १९९७) भारतीय मूलका, नेपाली भाषाका गीतकार, गायक र सङ्गीतकार थिए। देशप्रेम विषयक नेपाली गीत, स्वरको बहुविधता, र व्यावसायिक रूपमा स्थापित हुने प्रारम्भिक पुस्ताका…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

सिताराम कट्टेल

सिताराम कट्टेल (Sitaram Kattel) नेपालका हाँस्य कलाकार हुन्। कट्टेल सोलुखुम्बु जिल्लाको नेचाबेतघारी गाविसको वडा नं‍. ७ मा जन्मिएका हुन् । पछि बसाइँ सर्ने क्रममा झापा आई बसोबास गरेका सिताराम कट्टेललाई…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

भीमसेन थापा

भीमसेन थापा नेपालका दोस्रो तथा दीर्घकालीन मुख्तियार र राष्ट्रिय विभूति मानिन्छन्। राजा रणबहादुर शाहसँग निकटता, भण्डारखालपछिको सत्ताकब्जा, राज्य विस्तारको प्रयास, नेपाल–अङ्ग्रेज युद्ध र सुगौली…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

सिद्धिनरसिंह मल्ल

सिद्धिनरसिंह मल्ल पाटनका पहिलो स्वतन्त्र राजा थिए। सिद्धिनरसिंह मल्लले वि.सं. १६७६ को आश्विन २७ गते विजया दशमीको दिन ललितपुर राज्यको राजाको रुपमा विधिपूर्वक राज्याभिषेक गरेको थिए । यसरी स्वतन्त्र…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मदन भण्डारी

मदनकुमार भण्डारी (२००८ असार १३–२०५० जेठ ३) नेपाली वाम राजनीतिका प्रमुख नेता र विचारक थिए। उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)का महासचिवका रूपमा “जनताको बहुदलीय जनवाद”…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

उपेन्द्र यादव

उपेन्द्र यादव जनता समाजवादी पार्टी, नेपालका अध्यक्ष हुन्। उनी पहिले मधेस समर्थक दल मधेसी जनअधिकार फोरम नेपालका संस्थापक संयोजक थिए। शीर्ष मधेसी नेता यादवको जन्म वि.सं. २०१६ सालमा सप्तरी जिल्लाको…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

भैरव अर्याल

भैरव अर्याल नेपाली साहित्यका लेखक थिए। उनका लेखन नेपाली जीवनशैलीका सामाजिक, राजनीतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक पक्षहरूमा आधारित छन्, र उनका व्यङ्ग्यपूर्ण निबन्धहरूको सङ्कलन 'जय भुँडी' नेपाली साहित्यका…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह

ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी देवी शाह (२००६ असोज २१ – २०५८ जेठ १९) वि.सं २०२८ देखि २०५८ मा भएको हत्या नभएसम्म नेपालकी महारानी थिइन्। उनले राजा वीरेन्द्रको महारानीका रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै र…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह

ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह नेपालका अन्तिम शाह वंशीय राजा र दुई पटक सिंहासनारोहण गर्ने पहिलो व्यक्ति हुन्। वि.सं. २००७ मा राणा शासनको राजनीतिक संकटमा बालक रूपमा पहिलोपटक राज्यारोहण गरे र २०५८ को दरबार…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

बालकृष्ण सम

बालकृष्ण सम नेपाली नाटकको विकासमा केन्द्रीय भूमिका खेल्ने साहित्यकार र चित्रकला अभ्यासका लागि चिनिने व्यक्तित्व थिए। २००७ सालको परिवर्तनपछि उनले ‘शमशेर जङ्गबहादुर राणा’ उपाधि हटाई ‘सम’ मात्र प्रयोग…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

जयस्थिति मल्ल

जयस्थिति मल्ल मध्यकालीन नेपालका प्रभावशाली र समाजसुधारक शासकका रूपमा परिचित छन्। वि.सं. १४३७ मा अर्जुन मल्ललाई बनेपा पठाएपछि सत्तामा उक्लिएर अस्थिर रहेको राज्यव्यवस्थालाई पुनर्सङ्गठित गरे। वि.सं.…

३ मिनेट पढाइ