रामचन्द्र पौडेल

रामचन्द्र पौडेल नेपालका अनुभवी राजनीतिज्ञ र देशका तेस्रो निर्वाचित राष्ट्रपति हुन्। उनले प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई सभामुखको पद सम्हालेका थिए, साथै उपप्रधानमन्त्री र विभिन्न मन्त्रालयका मन्त्रीको जिम्मेवारी पनि लिएका थिए। तनहुँका दुई निर्वाचन क्षेत्रबाट विभिन्न समयका आम निर्वाचन र संविधान सभा चुनावमा सफलता पाएका उनी नेपाली कांग्रेसका पूर्व संसदीय दलका नेता हुन्। स्रोतअनुसार उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर हुन्।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

उनको जन्म वि.सं. २००१ असोज २९ गते तनहुँ जिल्लाको व्यास नगरपालिकामा भएको बताइन्छ। परिवार ब्राह्मण समुदायको थियो, आमाको नाम ऋषिमा र बाबुको नाम दुर्गाप्रसाद रहेको स्रोतमा उल्लिखित छ। वि.सं. २०२० देखि २०२४ सम्म उनले संस्कृत साहित्य अध्ययन गरे र वि.सं. २०२७ बाट नेपाली साहित्यमा उच्च अध्ययन थालेका थिए। नन्दीरात्रि माध्यामिक विद्यालय, नक्सालबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरेका पौडेलले पछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा स्नातकोत्तर तह पूरा गरेका थिए।

राजनीतिक आरम्भ र पञ्चायतकाल

सोह्र वर्षको उमेरमै उनले राजनीतिक गतिविधिमा सरिक भएको उल्लेख पाइन्छ। वि.सं. २०१७ मा नेपाल संस्कृत छात्र संघको काठमाडौँ अधिवेशनमा उनी प्रतिनिधि बनेका थिए। सोही वर्ष पुस १ गते राजा महेन्द्रले संवैधानिक व्यवस्था र विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकार विसर्जन गरेपछि, पौडेलले प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा साथ दिएका थिए। त्यस क्रममा पटक–पटक गिरफ्तारी तथा नजरबन्द भोगे, जसमा करिब एक वर्षजति नजरबन्दमा बसेको र समग्रमा वि.सं. २०१८ देखि २०६२ बीच थुनामैथुन जोड्दा चौध वर्षभन्दा बढी पुगेको दाबी स्रोतमा पाइन्छ।

पार्टी संगठनमा उनी वि.सं. २०३४ मा कांग्रेस तनहुँको सदस्य बने र २०३६ मा जिल्ला उपसभापति भएका थिए। बहुदलीय वा सुधारिएको पञ्चायतबीचको विकल्पबारे भएको जनमत सङ्ग्रह, २०३७मा उनी कांग्रेस तनहुँ समितिका संयोजक थिए। पछि केन्द्रीय सदस्य र प्रचार विभाग प्रमुखको जिम्मेवारी समेत सम्हालेका थिए। वि.सं. २०१८ तिर कांग्रेसको सशस्त्र संघर्षमा संलग्न भएको अभियोगमा करिब एक महिना हिरासत दण्ड भोगेको उल्लेख छ।

संसदीय उन्नति र मन्त्रीस्तरीय जिम्मेवारी

वि.सं. २०४८ को आम निर्वाचनमा उनी तनहुँ–१ बाट प्रतिनिधि सभामा पुगे। त्यसयता तनहुँ–२ बाट वि.सं. २०५१ र २०५६ मा निर्वाचित भए, र वि.सं. २०६४ तथा २०७० को संविधान सभा निर्वाचनमा पनि सफल भए। पछिल्लो पटक वि.सं. २०७९ मङ्सिर ४ गतेको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा उनले तनहुँ–१ बाट जित हासिल गरे।

कार्यपालिका तहमा प्रवेशपछि उनी वि.सं. २०४८ मा गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद्मा स्थानीय विकास मन्त्री बने। त्यस अवधिमा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रमा गोल्छे सार्कीबाट कुटपिटको घटनाको उल्लेख स्रोतमा भेटिन्छ। वि.सं. २०४९ मा उनले कृषि मन्त्रालय सम्हाले। वि.सं. २०५१ को निर्वाचनपछि प्रतिनिधि सभाको सभामुखमा निर्वाचित भए र वि.सं. २०५६ मा उपप्रधानमन्त्री सहित सूचना तथा सञ्चार, स्थानीय विकास र गृह मन्त्रालयको जिम्मेवारी पनि उनले सम्हालेको देखिन्छ।

शान्ति प्रक्रिया र विपक्षी नेतृत्व

माओवादी जनयुद्धको अन्त्यतर्फ उन्मुख शान्ति प्रक्रियामा वि.सं. २०६१–२०६२ को शान्ति समिति संयोजकको भूमिकामा उनी देखा परे। पछि शान्ति तथा पुनःनिर्माण मन्त्रालय उनको जिम्मामा रह्यो, र विस्तृत शान्ति सम्झौताका लागि मस्यौदा तयार पार्न उनले भूमिका खेलेको दाबी स्रोतमा छ। वि.सं. २०६५ मा उनी नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको नेतृत्वमा पुगे र त्यतिबेला उनले प्रतिपक्षी दलको नेताको भूमिकासमेत निर्वाह गरेका थिए।

राष्ट्रपति पद

वि.सं. २०७९ मा प्रतिनिधि सभा सदस्यका लागि तनहुँ–१ बाट उनी २५,३१८ मतसहित विजयी भए। सोही वर्षको राष्ट्रपतिय निर्वाचनमा ३३,७०२ निर्वाचक मण्डल मत प्राप्त गरी उनी नेपालका तेस्रो निर्वाचित राष्ट्रपति बने। राजतन्त्र अन्त्यपछि निर्वाचित राष्ट्रपति पदको सन्दर्भमा यो तेस्रो कार्यकालको नेतृत्व हो, र स्रोतमा वि.सं. २०७९ देखि वर्तमानसम्मको अवधि उल्लेख छ।

साहित्यिक कृतिहरू र सम्मान

राजनीतिक जीवनसँगै पौडेल लेखनमा सक्रिय रहेको देखिन्छ। उनका प्रकाशित कृतिहरूमा वैचारिक, संगठनात्मक र कृषि विषयक पुस्तकहरू समावेश छन्।

• कांग्रेसको सङ्क्षिप्त इतिहास
• प्रजातान्त्रिक समाजवाद एक अध्ययन (२०४७)
• कांग्रेस र नेपालको आधुनिकीकरण
• कांग्रेस के भन्छ ?
• आस्थाको यात्रा (राजनीतिक विश्लेषण) (२०५५)
• कांग्रेस अबको बाटो
• प्रजातान्त्रिक समाजवाद (२०७५)
• कृषि क्रान्ति र समाजवाद
• राजनीतिको राजमार्ग (२०७९)
• कांग्रेस रूपान्तरणको मार्गचित्र
• सन्दर्भमा समाजवाद
• जेल जीवनमा केही कविता र निबन्ध

पुरस्कारतर्फ महेन्द्रविक्रम शाह पुरस्कार र सन् २०२० मा जापानको ‘अर्डर अफ द राइजिङ सन’ प्राप्त गरेको स्रोतमा उल्लेख छ। निजी जीवनमा सविता पौडेलसँग वैवाहिक सम्बन्धमा बाँधिएका उनी चार छोरी र एक छोराका अभिभावक हुन्।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “रामचन्द्र पौडेल।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A5%8C%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%B2। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). रामचन्द्र पौडेल. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A5%8C%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%B2

@misc{ne_214,
  title = {रामचन्द्र पौडेल},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%9A%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AA%E0%A5%8C%E0%A4%A1%E0%A5%87%E0%A4%B2}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}