समाज र जीवनशैली
नेपालमा क्वयेर व्यक्तिहरूको अधिकार
नेपालमा क्वयेर व्यक्तिहरूको अधिकार अथवा सिमान्तकृत यौन अभिमुखिकरण, लैङ्गिक पहिचान र यौन विशेषताका व्यक्तिहरू अधिकार थोरै हद सम्म कानुनतः संरक्षित छ।
<i class="fa-solid fa-people-group" style="color:var(--gold)"></i> समाज र जीवनशैली
जातजाति, शिक्षा, विश्वविद्यालय, जनसङ्ख्या र सामाजिक जीवन · ६८ लेख
समाज र जीवनशैली
त्रिभुवन विश्वविद्यालय
त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपालको सबैभन्दा पुरानो र ठूलो विश्वविद्यालय हो, वि.सं. २०१६ मा स्थापना भई काठमाडौँको कीर्तिपुरस्थित केन्द्रीय कार्यालयबाट सञ्चालन हुन्छ। पाँच अध्ययन संस्थान र चार संकायमार्फत…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा शिक्षा
नेपालको शिक्षा प्रणाली भारतमा विकसित ढाँचाबाट प्रभावित छ, जुन ब्रिटिश राजको विरासतसँग सम्बन्धित मानिन्छ। नीति–व्यवस्थापनमा शिक्षा मन्त्रालय र मूल्याङ्कनमा राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड केन्द्रीय छन्, जबकि…
समाज र जीवनशैली
बाबुराम भट्टराई
बाबुराम भट्टराई नेपालका राजनीतिज्ञ तथा पूर्व प्रधानमन्त्री हुन्, जसले वि.सं. २०११ असार ४ मा गोरखाको खोप्लाङमा जन्म लिए। एकीकृत माओवादी नेतृत्वको भूमिगत राजनीतिबाट उदाएका उनी पछि प्रजातान्त्रिक…
समाज र जीवनशैली
याक्खा जाति
याक्खा जाति नेपालको एक आदिवासी किरात जाति हो। याक्खा जातिले केइ (ढोल), केयीसाङ, बिनायो, मुर्चुङगा लगायतका लोक बाजाहरू प्रयोग गरेको पाइन्छ। उनीहरूको उद्गम स्थल, मुख्य बसाेबास क्षेत्र तमाेर र अरुण…
समाज र जीवनशैली
कृष्णप्रसाद भट्टराई
कृष्णप्रसाद भट्टराई (वि.सं. १९८१–२०६७), राजनीतिक नाम ‘किशुनजी’, नेपाली काङ्ग्रेसका वरिष्ठ नेता र बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापना पछि अन्तरिम चरणका प्रथम प्रधानमन्त्री थिए। उनी नेपालको पहिलो संसदका…
समाज र जीवनशैली
राई जाति
राई जाति पूर्वी नेपालका किराँत समुदायभित्र पर्ने एक आदिवासी जनसमूह हो, जसका पुर्खाप्रति परुहाङ र सुम्निमाको आस्था पाइन्छ। यिनीहरूलाई खम्बु, जिमिदार वा जिमी नामले पनि चिनिन्छ। बहु-थर र बहुभाषी…
समाज र जीवनशैली
काठमाडौँ विश्वविद्यालय
काठमाडौँ विश्वविद्यालय नेपालमा निजी स्रोत र साधनबाट सञ्चालित सामुदायिक विश्वविद्यालय हो, जसका मुख्य भवन काभ्रेपालाञ्चोक जिल्लाको धुलिखेलमा छन्। सन् १९९१ को डिसेम्बरमा स्थापना भएको यस संस्थाले सात…
समाज र जीवनशैली
गुरुङ जाति
गुरुङ जाति (तमु) नेपालका पश्चिमी पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने स्वदेशी समुदाय हो। मुख्य बस्ती गण्डकी अञ्चलका जिल्लामा केन्द्रित छन् र गुरुङ भाषा भोट–बर्मेली परिवारअन्तर्गत पर्दछ। लोकपरम्परा, चाडपर्व,…
समाज र जीवनशैली
कामीरिता शेर्पा
कामीरिता शेर्पा नेपाली शेर्पा पर्वतारोही हुन्, जसले सगरमाथामा सर्वाधिक पटक शिखरारोহণ गरेर कीर्तिमान स्थापित गरेका छन्। २०७५ जेठदेखि रेकर्डधारी रहेका उनले २०८३ जेठ ३ मा ३२ औँ सफल आरोहण गर्दै आफ्नै…
समाज र जीवनशैली
मैथिल
मैथिल भारतीय उपमहाद्वीपका हिन्द-आर्य जातीय-भाषिक समुदाय हुन्, जसको मातृभाषा मैथिली हो र बसोबासमुख्यतया मिथिला क्षेत्रमा केन्द्रित छ। मिथिलाको सांस्कृतिक प्रतिष्ठा रामायणमा वर्णित सीताको जन्मभूमिसँग…
समाज र जीवनशैली
तामाङ जाति
तामाङ जाति नेपालको मध्यपहाडी क्षेत्र र पूर्वोत्तर भारतमा दीर्घकालदेखि बसोबास गर्ने मूलवासी समुदाय हो। मातृभाषा तामाङ भाषा बोल्ने यो समूहको भाषा चिनी–तिब्बती महापरिवारको भोट–बर्मेली शाखामा पर्छ।…
समाज र जीवनशैली
लिम्बू जाति
लिम्बू (याक्थुङ/सुब्बा) पूर्वी नेपाल केन्द्रित किराँत समुदाय हो, जसको मातृभाषा लिम्बू भाषा र आधारग्रन्थ मुन्धुम मानिन्छ। ‘लिम्बू’ शब्दको अर्थ धनु–वाणसँग जोडिन्छ। परम्परागत मातृभूमि लिम्बुवानमा आजका…
समाज र जीवनशैली
ब्राह्मण
ब्राह्मण हिन्दू सामाजिक संरचनामा प्रमुख वर्णको नाम हो, जसको अर्थ ब्राह्मण ग्रन्थका सन्दर्भ र ब्रह्मको ज्ञाता भन्ने दार्शनिक परिभाषासम्म फैलिन्छ। वैदिक परम्परा, यज्ञ-आनुष्ठान र शिक्षा–अध्यापनसँग यसको…
समाज र जीवनशैली
तराई
तराई हिमालको बाहिरी फेदी सँगै फैलिएको तल्लो समभूमि हो, जसमा अग्ला घाँसे मैदान, स्क्रब सवाना, साल जङ्गल र दलदली भूभाग पाइन्छ। उत्तर भारतमा यमुना नदीपूर्व हरियाणादेखि पश्चिम बङ्गालसम्म फैलिएको यो भूभाग…
समाज र जीवनशैली
चेपाङ जाति
चेपाङ जाति नेपालको एक मान्यताप्राप्त आदिवासी समुदाय हो, जसलाई नेपाल आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानले ५९ जनजातिमध्ये समेटेको छ। वि.सं. २०७८ को जनगणनाअनुसार तिनीहरूको संख्या ८४,३६४ पुगेको…
समाज र जीवनशैली
मीरा राई
मीरा राई नेपाली अल्ट्रा धाविका र पूर्व माओवादी लडाकु हुन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय ट्रेल/अल्ट्रा म्याराथनमा उल्लेखनीय सफलता पाएकी छिन्। फ्रान्सको चामोनिक्समा माउन्ट ब्लान्क ८० किमि जितेसँगै उनको पहिचान…
समाज र जीवनशैली
अम्बर गुरुङ
अम्बर गुरुङ नेपाली संगीतका अग्रणी स्रष्टा र राष्ट्रगान ‘सयौं थुंगा फूलका हामी’ का धुनकार हुन्। वि.सं. १९९४–२०७३ बीच सक्रिय रहँदा उनले सयौँ गीत, नाटक, चलचित्र र वृतचित्रका लागि धुन र व्यवस्था गरेर…
समाज र जीवनशैली
राउटे जाति
राउटे जाति नेपालका खस आर्य समुदायभित्र पर्ने, फिरन्ते जीवनशैलीसँग जोडिएको लोपोन्मुख आदिवासी समूह हो। मध्य–पश्चिमका जंगलमा सर्नसार गर्ने यिनीहरू सिकार, कन्दमूल–फलफूल संकलन र काठका सामग्री साटासाटबाट…
समाज र जीवनशैली
थामी जाति
थामी, जसलाई थाङ्मी पनि भनिन्छ, नेपालका किरात समुदायमध्येको एक जाति हो। उनीहरूले वोन वा किराँत भनेर चिनिने प्राकृत आस्था मान्ने र थाङ्मी खाम भाषा बोल्ने परम्परा राख्छन्। मुख्य बसोबास दोलखा र…
समाज र जीवनशैली
नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय
नेपालमा संस्कृत शिक्षा, अध्ययन र अनुसन्धानलाई व्यवस्थित रूपमा प्रवाह गर्ने केन्द्रीय संस्था नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय हो। बि.सं. २०४३ मंसिर २५ गते दाङ जिल्लाको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-१७,…
समाज र जीवनशैली
पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय
पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय नेपालको पूर्वी शहर विराटनगरमा अवस्थित स्वायत्त सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो। नेपाल सरकारले १९९३ मा स्थापना गरेको यो संस्थान ५४५ हेक्टरभन्दा बढी क्षेत्रफलमा फैलिएको परिसरबाट…
समाज र जीवनशैली
नेपाल स्काउट
नेपाल स्काउट नेपालको आधिकारीक स्काउटिंग र गाइडिंग संस्था हो। यसको स्थापना वि.सं. २००९ सालमा भएको हो ।
समाज र जीवनशैली
त्रि-चन्द्र कलेज
त्रि-चन्द्र कलेज त्रिभुवन विश्वविद्यालयको आङ्गिक क्याम्पस हो, जो काठमाडौंको घण्टाघर नजिक अवस्थित छ। वि.सं. १९७५ मा स्थापना भएको यो कलेजबाटै नेपालमा औपचारिक उच्च शिक्षाको थालनी भएको मानिन्छ।…