अम्बर गुरुङ नेपाली संगीत क्षेत्रमा दीर्घकालीन प्रभाव छोड्ने व्यक्तित्व मानिन्छन्। उनी विशेषतः राष्ट्रिय गान ‘सयौं थुंगा फूलका हामी’ को धुन रचनाका कारण चिनिन्छन्। वि.सं. १९९४–२०७३ को जीवनीय यात्रामा उनले धेरै गीतहरूमा सङ्गीत दिए र समग्र नेपाली संगीत को रूपरेखामा योगदान पु¥याए।
प्रकाशित कृति र एल्बम
- ‘अक्षरका आवाजहरू’ – गीतिसङ्ग्रह (वि.सं. २०६०; प्रकाशक: तलेजु धनकुमारी कोष)
- ‘कहाँ गए ती दिनहरू’ – संस्मरण र निबन्ध (वि.सं. २०६३; रत्न पुस्तक भण्डार; सम्पादक: देवेन्द्र भट्टराई)
- ‘कहिले लहर कहिले तरङ्ग’ – गीति क्यासेट
- ‘सम्हालेर राख’ – संयुक्त गीतिसङ्ग्रह (वि.सं. २०६९)
अन्य माध्यमका लागि सङ्गीत
- गीतिनाटक: ‘कुन्जिनी’, ‘मुनामदन’
- नाटक: सत्य मोहन जोशीका चार नाटक
- काव्यनाटक: ‘मालती मङ्गले’
- चलचित्र: ‘मनको बाँध’, ‘जीवनरेखा’
- वृतचित्र: ‘आदिकवि भानुभक्त’ (पार्श्वसङ्गीत र स्वर)
निजी जीवन
गुरुङ तीन छोरा किशोर, राजु र शरदमणि तथा एक छोरी अलकाका पिता हुन्। वि.सं. ०५२ सालतिर उनी काठमाडौँको महाराजगञ्ज–चक्रपथ नजिक बसोबास गरेको उल्लेख पाइन्छ। पारिवारिक र शहर-केन्द्रित परिवेशमै बसेर उनले सर्जक र संस्थापक दुवै भूमिकालाई अगाडि बढाए।
सम्मान र पुरस्कार
दीर्घ साधनाको कदरस्वरूप वि.सं. २०५४ सालमा उनले जगदम्बाश्री पुरस्कार प्राप्त गरे। वि.सं. २०२८ मा गोरखा दक्षिण बाहु चौथो प्रदान गरिएको छ। सन् १९९४ मा दार्जिलिङस्थित गिरी पुरस्कार गुठीबाट रु. १ लाख नगद र प्रमाणपत्रसहित सम्मानित भए। वि.सं. २०३८ मा इन्द्रराज्यलक्ष्मी पुरस्कार र वि.सं. २०४७ मा छिन्नलता गीत पुरस्कार मिले। सन् २०१४ जनवरी ०१ मा हङकङमा ‘अम्बर गुरुङ रात्री’ कार्यक्रममार्फत उनलाई आयोजकले ‘महासङ्गीतकार’ को उपाधिसहित अभिनन्दन गरे।
सन्दर्भ
- नेपाली विकिपिडिया — “अम्बर गुरुङ” (CC BY-SA 4.0) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख · विकिडाटा Q4741248
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ९६/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “अम्बर गुरुङ।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%99। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026). अम्बर गुरुङ. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%99
@misc{ne_325,
title = {अम्बर गुरुङ},
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%99}},
year = {2026},
note = {Accessed 2026-11-12}
}
