समाज र जीवनशैली
तेन्जिङनोर्गे शेर्पा
तेन्जिङनोर्गे शेर्पा एक नेपाली शेर्पा पर्वतारोही थिए, जसले २०१० जेठ १६ (१९५३ मे २९) मा एडमन्ड हिलारीसँग सगरमाथाको पहिलो सफल आरोहण गरे। उनी भारतको दार्जिलिङमा बसोबास गर्दै प्रशिक्षक, पर्वत–मार्गदर्शक…
<i class="fa-solid fa-people-group" style="color:var(--gold)"></i> समाज र जीवनशैली
जातजाति, शिक्षा, विश्वविद्यालय, जनसङ्ख्या र सामाजिक जीवन · ६८ लेख
समाज र जीवनशैली
नेपालको आमसञ्चार
नेपालको आमसञ्चार भन्नाले नेपालमा भएका सबै आमसञ्चार माध्यम भन्ने बुझिन्छ। नेपालमा हाल पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, चलचित्र, पुस्तक, इन्टरनेट, अनलाईन लगायतका सबै किसिमका आमसञ्चार माध्यमहरू सञ्चालनमा…
समाज र जीवनशैली
माझी जाति
माझी जाति नेपालमा बसोवास गर्ने जातिहरू मध्यको एक जाति हो । माझी जाति छुट्टै भाषा, धर्म, संस्कार–संस्कृति, परम्परा भएका आदिवासि जनजाति हुन् । माझी जाति नेपाल सरकारद्वारा सूचिकृत ५९ आदिवासी…
समाज र जीवनशैली
कोइरी
कुशवाहा (कोइरी) तराई मा वसोवास गर्ने एक उच्च जाति हो । नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या करिब १.२२% जति रहेको छ। यसको संख्या करिब ३ लाख ५५ हजार भन्दा बढी छ। यो समुदाय मुख्य रूपमा मधेश प्रदेश, कोशी…
समाज र जीवनशैली
किराँत जाति
किरात शब्दले नेपालका वर्तमान सुनुवार, राई, लिम्बू, याक्खा, आदि जातिहरूलाई जनाउँदछ। किरात भित्र वर्तमानमा धेरै जाति, थरहरू रहेको भए पनि प्राचीन किराँत जाति सबै एक थिए। बर्तमानमा किरात जातिका विभिन्न…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा महिला अधिकार
नेपालमा महिला अधिकार नेपालमा महिलाहरूलाई प्रदान गरिएका विशेष अधिकारहरू सँग सम्बन्धित छन्। २०४७ को संविधान अनुसार कुनैपनि पुरुषले महिलालाई कुनैपनि प्रकारको भेदभाव गर्न पाउँदैन भने महिला यदि ३५ वर्ष…
समाज र जीवनशैली
खस जाति
खस जाति आर्य मुलका तत्कालिन विशाल नेपाल – अहिलेको नेपाल, अहिलेको चीन तिब्बती भुभाग, अहिलेको भुटान र वर्तमान भारतमा पर्ने -उत्तराखण्ड, हिमाचल प्रदेश र जम्मु कश्मीर र पाकिस्तानमा बसोबास गर्छन। पश्चिमी…
समाज र जीवनशैली
रेडियो नेपाल
रेडियो नेपाल नेपाल सरकारको सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयको स्वामित्वमा सञ्चालित सरकारी रेडियो प्रसारण सेवा हो।
समाज र जीवनशैली
कुमाल जाति
Kumal cultural dress कुमाल Kumal परिचयः नेपाल अधिराज्यमा आदिमकालदेखि बसोवास गर्दै आएका ५९ वटा आदिबासी जनजातिहरू मध्ये कुमाल जाति पनि एक हो । यो जाति खास गरेर पहाडी प्रदेशको खोला नदीको किनारमा पर्ने…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा बोलिने भाषाहरू
नेपालका भाषाहरू संवैधानिक नेपालीले बोल्ने नेपालको सार्वभौम भूभागभित्र कम्तीमा पनि प्राचीन इतिहास वा उत्पत्ति भएका भाषाहरू हुन्। बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालमा मातृभाषाका रूपमा बोलिने…
समाज र जीवनशैली
थापा
थापा एक नेपाली पहाडी समुदायको थर हो । थापा थरका व्यक्तिहरू क्षेत्री र मगर हुन्छन्। यिनीहरूलाई नेपालका समुदायहरूमा एउटा भारदारी जातिको रूपमा लिइन्छ। ऐतिहासिक रूपमा थापा ६ पुस्त्यौनी काजी परिवारहरू…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा अनधिकृत बसोबास
नेपालमा अनधिकृत बसोबास जग्गा स्वामित्वको प्रमाणपत्र (लाल पुर्जा) बिना सम्पत्ति कब्जा गर्नु वा प्रमाणपत्र नभएको कथित मालिकबाट सम्पत्ति भाडामा लिनु हो। जग्गा धनी प्रमाणपत्र वा लालपुर्जा नभएका र…
समाज र जीवनशैली
ठकुरी
कहिले कुसुण्डा त कहिले बाबुसाहेब भनेर विशेषण थपेर बोलाईने र चिनाइने ठकुरी नेपाली भूमिमा भूमिपुत्र आदिवासी हो । ठकुरी जाति नभई समुदाय पनि हो । नेपालमा मुलत मंगोल र आर्य खस दुवै रगत नशा र मोहोडाका धनि…
समाज र जीवनशैली
नेवार जाति
नेवार वा नेवाः नेपालका काठमाडौं उपत्यका र आसपास क्षेत्रका ऐतिहासिक बासिन्दा हुन्, जसले उपत्यकाको सहरी सभ्यता, कला र व्यापारिक परम्पराको निर्माणमा निर्णायक भूमिका खेलेका मानिन्छ। तिनीहरू मिश्रित…
समाज र जीवनशैली
सुनुवार जाति
सुनुवार जाति किराँत समूहअन्तर्गत रहेको, नेपाल सरकारद्वारा सूचीकृत आदिवासी जनजाति हो। पूर्वी नेपालको पहाडी भेग, विशेषतः रोल्वालिङ हिमश्रृंखलाबाट दक्षिणतर्फ बग्ने सुनकोशी–तामाकोशी–लिखु नदी प्रणालिका…
समाज र जीवनशैली
सन्थाल जाति
सन्थाल जाति नेपाल, भारत, बङ्गलादेश र भुटानमा फैलिएको आदिवासी समुदाय हो। विशेषतः नेपालका पूर्वी तराईका झापा, मोरङ र सुनसरी जिल्लामा बसोबास गर्ने यस समूहले प्रकृति-केन्द्रित सारना धर्म मान्छन्, आफ्नै…
समाज र जीवनशैली
थारू जाति
थारू जाति नेपालका तराई र भित्री उपत्यकाहरूमा फैलिएको आदिवासी समुदाय हो, जसलाई नेपाल सरकारले ‘लोकजाति’का रूपमा मान्यता दिएको छ। बसोबास मेची–महाकालीसम्म र केही बस्ती उत्तर भारतमा पनि देखिन्छ। भाषिक र…
समाज र जीवनशैली
मगर जाति
मगर जाति नेपालका मध्य पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने एक मूलबासी जनसमूह हो, जसको सांस्कृतिक पहिचान प्रकृतिपूजक परम्परा, आफ्नै भाषा–बोली र विशिष्ट सामाजिक संरचनामा आधारित छ। जनगणनाले यस समुदायलाई जनसंख्याका…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा महिला
नेपालमा महिला शीर्षकले नेपाल राज्य र समाजमा महिलाको स्थिति, अधिकार र सहभागिताको समग्र चित्र दिन्छ। कुल जनसंख्यामा करिब ५१.५०% महिला भए पनि शिक्षा, अर्थतन्त्र, राजनीति र प्रशासनमा पहुँच र अवसर असमान…
समाज र जीवनशैली
दरबार हाई स्कुल
दरबार हाई स्कुल नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षाको संस्थागत थालनी गर्ने ऐतिहासिक विद्यालय हो, जसको उत्पत्ति राणाशासनका दरबारभित्र भयो। यसले प्रारम्भमा शासक वर्गका बालबालिकालाई लक्षित गर्यो, पछि क्रमशः…
समाज र जीवनशैली
राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (नेपाल)
उच्च माध्यमिक परिषद नेपालको स्थापना सन् १९८९मा भएको थियो। यसको प्रधान कार्यालय भक्तपुरको मध्यपुर ठिमी नगरपालिकामा अवस्थित छ।
समाज र जीवनशैली
शेर्पा जाति
शेर्पा जाति नेपालका उच्च हिमाली भेग र तिब्बत आसपास बसोबास गर्ने एक प्रमुख समुदाय हो। पूर्वी तिब्बतबाट १८–१९ औँ शताब्दीबीच सोलुखुम्बु जिल्ला तर्फको आव्रजन, भोट-बर्मेली परिवारको शेर्पा भाषा, र तिब्बती…
समाज र जीवनशैली
अल्पसङ्ख्यक
नेपाल सरकारले नेपालको संविधानको धारा ३०६ को उपधारा (१) को खण्ड (क) को अधिनमा रही स्थानीय तह निर्वाचन ऐन, २०७३ दफा (२) को खण्ड (ग) बमोजिम स्थानीय तह निर्वाचन प्रयोजनको लागि राष्ट्रिय जनगणना, २०६८ को…
समाज र जीवनशैली
दलित
दलित भारतीय उपमहाद्वीपको जाति संरचनामा अत्यन्त तल्लो वा बहिष्कृत तहका समुदायहरूका लागि प्रयोग हुने पद हो। संस्कृत ‘दलित’ को अर्थ टुटेको वा च्यातेकोसँग जोडिन्छ, र ऐतिहासिक रूपमा यस नामले सामाजिक…