नेपाली विश्वकोशनेपाल र नेपाली भाषाको ज्ञानकोश

भारतीय र प्रवासी नेपाली साहित्य

नेपाली साहित्यको एउटा ठूलो धारा नेपालबाहिर — दार्जिलिङ, सिक्किम, असम र पूर्वोत्तर भारतदेखि बेलायत, अमेरिका र क्यानडासम्म — बगेको छ। साहित्य अकादमी पुरस्कार विजेतादेखि साना सहरका कविसम्म २९ स्रष्टा र कृतिहरूको यो डिजिटल अभिलेख निरन्तर बढ्दै छ; नयाँ नाम सुझाउनुहोस्।

दार्जिलिङ–कालिम्पोङ · ४ लेख

ट्याग हेर्नुहोस्

आधुनिक भारतीय नेपाली साहित्यको केन्द्र — इन्द्रबहादुर राई, पारिजात, अगमसिंह गिरी, पारसमणि प्रधानदेखि आजका कविसम्म।

जीवनी

मनप्रसाद सुब्बा

मनप्रसाद सुब्बा (Man Prasad Subba) भारतीय नेपाली कवि, उपन्यासकार र अनुवादक हुन्, दार्जिलिङ (भारत) का। भारतीय नेपाली कविताको प्रयोगधर्मी ‘नवलेखन’ प्रवृत्तिमा उनको उल्लेखनीय उपस्थिति छ। उनको <em>आदिम…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

मोहन ठकुरी

मोहन ठकुरी (Mohan Thakuri) भारतीय नेपाली कवि, कथाकार र सम्पादक हुन्। पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङ जिल्लामा जन्मिएका उनी कविता-सङ्ग्रह ‘Nihshabda’ का लागि १९९६ को साहित्य अकादमी पुरस्कारबाट सम्मानित छन्।…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

लखीदेवी सुन्दास

लखीदेवी सुन्दास (१९३४–१५ अगस्ट २०१९) दार्जिलिङका भारतीय नेपाली कवि, लघुकथाकार, समालोचक, अनुवादक र शिक्षाविद् थिइन्। कोलकाता जन्मेकी उनी दार्जिलिङ सरकारी कलेजकी प्रिन्सिपल-इन-चार्ज रहिन्। उनको…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

असित राई

असित राई (२४ नोभेम्बर १९४०–२०१९) भारतका दार्जिलिङ पहाडबाट उदाएका नेपालीभाषी उपन्यासकार र लेखक हुन्। उनले सन् १९८१ मा उपन्यास <em>नयाँ क्षितिजको खोज</em> का लागि साहित्य अकादमीको साहित्य अकादमी…

१ मिनेट पढाइ

ब्रह्मपुत्र उपत्यकाका नेपाली र असमिया दुवै भाषामा लेख्ने स्रष्टा — लीलबहादुर क्षेत्री, हरिभक्त कटुवाल, गीता उपाध्याय, के. बी. नेपाली र असम नेपाली साहित्य सभाका लेखकहरू।

जीवनी

गीता उपाध्याय

गीता उपाध्याय (Gita Upadhyay, १९३९–२०२६) भारतीय असमका गोर्खा समुदायकी शिक्षाविद्, लेखिका तथा अनुवादक थिइन्। असमिया र नेपाली दुवै भाषामार्फत सांस्कृतिक समझदारी प्रवर्द्धनमा उनको योगदान चर्चित छ। उनले…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

तारापति उपाध्याय

तारापति उपाध्याय भारतीय नेपाली लेखक, समालोचक, अनुवादक, शिक्षाशास्त्री र भाषा-अभियन्ता थिए, जो असमको उदलगुडीसँग जोडिन्छन्। ‘गुरुजी’का रूपमा चिनिने उनी नेपालीलाई भारतीय संविधानको आठौँ अनुसूचिमा समावेश…

३ मिनेट पढाइ
विविध

असम नेपाली साहित्य सभा

असम नेपाली साहित्य सभा (ANSS) असम, भारतका नेपालीभाषी समुदायको अग्रणी नेपाली साहित्यिक संस्था हो। १९ अगस्ट १९९३ मा हावाइपुर, कर्बी आङ्लङमा स्थापना भएको यसले नेपाली भाषा–साहित्य र संस्कृतिको विकास,…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

नव सापकोटा

नव सापकोटा (Naba Sapcota; Nava Sapkota) भारतीय नेपाली कवि, नाटककार र अनुवादक हुन्, जो गुवाहाटी, असममा आधारित छन्। २५ जनवरी १९४८ मा जन्मिएका उनी नेपाली साहित्य परिषद्, असमका नेतृत्व तहमा देखिन्छन्, र…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

के. बी. नेपाली

के. बी. नेपाली (K. B. Nepali; Krishna Bahadur Nepali) भारतीय नेपाली भाषाका कवि, नाटककार, उपन्यासकार, सम्पादक र अनुवादक हुन्, मूलतः आसामका। दीगबोई जन्मिएका उनको नाटक <em>साइनो</em> लाई २०२२ मा साहित्य…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

टीकाराम निर्भीक

टीकाराम उपाध्याय ‘निर्भीक’ भारतीय नेपाली कवि, उपन्यासकार, जीवनीकार, कथाकार, शोधकर्ता र शिक्षक हुन्, जो असमको सोनितपुर जिल्लास्थित बाघमारीसँग सम्बद्ध छन्। नेपाली र असमिया आदिमा लेख्ने उनले १९७६ मा…

१ मिनेट पढाइ
जीवनी

मानबहादुर क्षेत्री

मानबहादुर क्षेत्री (१९३५–२००३) असमका तिनसुकियाको दिगबोईसँग सम्बद्ध नेपाली मूलका भारतीय लेखक थिए, जसले आसामी साहित्यमा योगदान गरेका थिए। असम नेपाली साहित्य सभाको २००९ निर्देशिकाले उनीद्वारा आसामी…

१ मिनेट पढाइ
जीवनी

धनबहादुर सुनार

धनबहादुर सुनार (१९१४–१९९४) नेपाली मूलका असम निवासी लेखक हुन्, जसले आसामी भाषामा ‘आवाहन युग’ दौरान लेखन गरे। उनका लघुकथा, निबन्ध र कविता विशेषतः ‘आवाहन’ र ‘बनहि’ जस्ता पत्रिकामा प्रकाशित भए। १९४७–४८…

१ मिनेट पढाइ
जीवनी

लक्ष्मीप्रसाद पराजुली

लक्ष्मीप्रसाद पराजुली (Laxmi Prasad Parajuli, जन्म १ जनवरी १९४६) असमको सोनितपुरस्थित सिङ्ग्रीका भारतीय नेपाली कवि, समालोचक र साहित्य–इतिहासकार हुन्। उनी असम नेपाली साहित्य सभाका संस्थापक अध्यक्ष तथा…

१ मिनेट पढाइ

सिक्किम · २ लेख

ट्याग हेर्नुहोस्

गान्तोकका कथाकार र कवि — सानु लामा, राजेन्द्र भण्डारी।

मेघालय · ३ लेख

ट्याग हेर्नुहोस्

शिलोङ र नङपोका नेपाली लेखक — विक्रमवीर थापा, रणबहादुर क्षेत्री।

जीवनी

विक्रमवीर थापा

विक्रमवीर थापा भारतीय नेपाली समुदायका चित्रकार तथा नेपालीभाषी लेखक हुन्, जो विशेषतः छोटा कथाका लागि चिनिन्छन्। शिलङ, मेघालयमा जन्मिएका उनले बीसौं शताब्दीकी मोनालिसा कृतिका लागि सन् १९९९ मा साहित्य…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

गोकुल जोशी

गोकुल जोशी (१९३०–१९६१) ‘जनकवि’ नामले सम्मानित नेपाली कवि तथा प्रगतिशील गीतकार थिए, जिनको जीवन–यात्रा नेपाल र भारतका श्रम, सेना र राजनीतिक अनुभवसँग गाँसिएको थियो। पूर्वोत्तर भारतको स्मृतिमा पनि उनी…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

रणबहादुर क्षेत्री

भारतीय राज्य मेघालयको रि-भोइ जिल्लास्थित नोङपोका नेपालीभाषी लेखक रणबहादुर क्षेत्री (जन्म २३ नोभेम्बर १९५३) को प्रकाशन-परिचय २००९ को एक क्षेत्रीय सूचीमा आधारित छ। सो अभिलेखले उनी मेघालयका नेपाली…

१ मिनेट पढाइ

भारत — अन्य · १ लेख

ट्याग हेर्नुहोस्

विश्व-प्रवासी (बेलायत, अमेरिका, क्यानडा) · १० लेख

ट्याग हेर्नुहोस्

नेपाली र अङ्ग्रेजी दुवै भाषामा लेख्ने नयाँ पुस्ताका प्रवासी लेखक — सम्राट उपाध्याय, मञ्जुश्री थापा, कृष्ण बजगाईं, रोहन क्षेत्री, मुकाहाङ लिम्बू र वान्डरिङ्स सङ्कलनका कवि।

जीवनी

मञ्जुश्री थापा

मञ्जुश्री थापा नेपाली मूलकी क्यानाडेली निबन्धकार, आख्यानकार, अनुवादक र सम्पादक हुन्, जो अङ्ग्रेजी भाषामा लेख्छिन्। काठमाडौँमा १९६८ मा जन्मेकी उनले नेपाल, क्यानडा र संयुक्त राज्यमा हुर्केकी हुन्। उनकी…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मुकाहाङ लिम्बू

मुकाहाङ लिम्बू (२००१) नेपाली–बेलायती कवि हुन्। नेपालमा जन्मिएर ६ वर्षमा युनाइटेड किङ्डम पुगेका उनले विद्यालयकालमै प्रमुख कविता प्रतियोगिताहरू जिते। उनका कृतिमा प्रवासी नेपाली अनुभव, पारिवारिक…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

सम्राट उपाध्याय

सम्राट उपाध्याय (१९६४) नेपाली-जन्मेका अमेरिकी अङ्ग्रेजीभाषी कथाकार हुन्, जो प्रवासी सन्दर्भबाट नेपाली समाजलाई केन्द्रमा राखी लेख्छन्। स्रोतअनुसार पश्चिमी प्रकाशनमा छापिने अङ्ग्रेजीभाषी नेपाली-जन्मेका…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

रोहन क्षेत्री

रोहन क्षेत्री (Rohan Chhetri) भारतीय नेपाली/दार्जिलिङ पहाडी पृष्ठभूमिका कवि, अनुवादक र सम्पादक हुन्, जो ह्यूस्टन, टेक्सास, संयुक्त राज्य अमेरिकामा आधारित छन्। उनका कृति <em>Slow Startle</em> र…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

सरस्वती लामिछाने

नेपालमा जन्मिएकी र एड्मन्टन (अल्बर्टा, क्यानडा)मा बसोবাস गर्ने कवि, अनुवादक र सम्पादक सरस्वती लामिछानेको पहिलो कविता-सङ्ग्रह <em>कराइखोला फ्लोज</em> (Karaikhola Flows, २०२६) प्रवासमा नेपाली अनुभवको…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

नवीन के. क्षेत्री

नवीन के. क्षेत्री (Nabin K. Chhetri) नेपालजन्मी कवि तथा गद्य लेखक हुन्, जो स्कट्ल्याण्ड, बेलायतमा बसोबास गर्छन्। अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयको क्रिएटिभ राइटिङमा एम.स्ट. र एबर्डिन विश्वविद्यालयको एम.लिट.…

२ मिनेट पढाइ
भाषा र साहित्य

वान्डरिङ्स (कविता सङ्कलन)

टोरन्टोस्थित मावेन्जी हाउस पब्लिसर्सबाट डिसेम्बर २०२५ मा प्रकाशित ‘वान्डरिङ्स’ अङ्ग्रेजीमा लेखिने प्रवासी नेपाली कविताको सङ्कलन हो। अस्मा सैयद र पुष्पराज (पुष्प राज) आचार्य सम्पादित यस कृतिमा नेपाल…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

अरुण बुढाथोकी

नेपालमा जन्मेका कवि, कथाकार, पत्रकार र अनुवादक अरुण बुढाथोकी हाल क्यानडाको एडमन्टन, अल्बर्टामा बस्छन्। उनको कृतिले आप्रवासन, पहिचान र पूर्व–पश्चिमबीचको सांस्कृतिक भिन्नतालाई अन्वेषण गर्छ; निराला…

२ मिनेट पढाइ
जीवनी

कृष्ण बजगाईं

कृष्ण बजगाईं बेलायतमा बसोबास गर्ने नेपाली-भाषाका लेखक हुन्। २०१४ मा समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, यूके स्थापना गरी अध्यक्ष सम्हालेका उनले प्रवासी नेपाली साहित्य प्रकाशन र प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका…

१ मिनेट पढाइ
जीवनी

पुष्पराज आचार्य

पुष्पराज आचार्य (Pushparaj Acharya) नेपाली तथा अङ्ग्रेजीमा लेख्ने कवि, साहित्यिक अध्येता, अनुवादक र सम्पादक हुन्। नेपालमा हुर्किएर २०१२ मा क्यानडा पुगेका उनी एड्मन्टन (आल्बर्टा)मा आधारित छन्;…

१ मिनेट पढाइ

अभिलेख-स्रोत

यस खण्डका लेख साहित्य अकादमी (पुरस्कार-सूची, लेखक-परिचय), असम नेपाली साहित्य सभाका अभिलेख, मदन पुरस्कार गुठी र प्रकाशक/विश्वविद्यालयका सार्वजनिक परिचयमा आधारित छन्; प्रत्येक लेखको तल सन्दर्भ दिइएको छ।