असम नेपाली साहित्य सभा (Assam Nepali Sahitya Sabha, ANSS) असम, भारतका नेपालीभाषीहरूको अग्रणी नेपाली साहित्यिक संस्था हो। १९ अगस्ट १९९३ मा हावाइपुर, कर्बी आङ्लङमा असमका विभिन्न क्षेत्रमा रहेका प्रतिनिधिहरूको भेलाले यसको स्थापना गर्यो। यस संस्थाले असमेली नेपाली समुदायबीच नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको विकास, अन्य जनजातीय साहित्यिक संस्थासँग एकीकरण, राज्य–संस्थासँग समुदायका मुद्दा उठाउने, र वरिष्ठ तथा नयाँ लेखकलाई सम्मान गर्ने कार्यलाई प्राथमिकता दिएको छ।
प्रारम्भ र स्थापना
ANSS को संस्थापक अध्यक्ष डॉ. लक्ष्मी प्रसाद पराजुली र संस्थापक महासचिव डॉ. हर्क बहादुर क्षेत्री थिए। परामर्शदातामा बिष्णुलाल उपाध्याय, तारापति उपाध्याय र लिल बहादुर क्षेत्री समावेश थिए। संस्था समाज दर्ता ऐन (Societies Registration Act) १८६० अन्तर्गत दर्ता छ। यसको मुख्यालय तेजपुरमा रहेको छ र क्षेत्रीय कार्यालयहरू हावाइपुर र गोलियामा सञ्चालनमा छन्। २००९ सम्म यसका १५ जिल्ला समिति र १०० भन्दा बढी प्राथमिक शाखा रहेको उल्लेख पाइन्छ।
उद्देश्य र कार्यक्षेत्र
सभाको उद्देश्य असमेली नेपालीबीच नेपाली भाषा–साहित्यको प्रवर्द्धन, सांस्कृतिक पहिचानको सुदृढीकरण, र बहुजातीय असामी समाजमा साहित्यिक सहकार्य निर्माण गर्नु हो। यसले विभिन्न साहित्यिक निकायहरूबीच समन्वय गर्दै समुदायका शैक्षिक–सांस्कृतिक मुद्दा सम्बन्धित संस्थाहरू र सरकारसमक्ष उठाउने काम गर्छ। वरिष्ठ स्रष्टाको दीर्घ योगदान र नयाँ लेखकको सिर्जनशीलताप्रति सम्मान प्रकट गर्ने परम्परा यसका स्थायी प्रयत्नमा पर्छ।
सम्मेलन र अन्तर-संस्थागत समन्वय
पहिलो पूर्ण सम्मेलन १६–१८ जनवरी १९९८ मा गामिरीपाल, सोनितपुरमा भयो, जहाँ संस्थाको ध्वज र विधान अंगीकार गरियो। पछिल्ला सम्मेलनहरू २००४ मा सिलचर, २००७ मा डिसाङमुख, शिवसागर र २०११ मा बिश्वनाथ चारिअलीमा सम्पन्न भए। अगस्ट २००१ मा ANSS ले असम साहित्य सभासँग सहआयोजनामा हावाइपुरमै दुई-दिने सम्मेलन बोलायो, जसमा बोडो, करबी, ताइ आहोम, मणिपुरी, राभा, गारो, डिमासा, टिवा र बंगाली साहित्य सभाहरू सहभागी थिए। यसै पृष्ठभूमिमा ‘Sammilit Sahitya Sabha Manch, Asom’ को संस्थापक सदस्यको रूपमा पनि यसको उल्लेख हुन्छ।
प्रकाशन र शैक्षिक पहल
सभाले आफ्नो बुलेटिन Sabha Samvad प्रकाशन गर्दै आएको छ। विद्यालयस्तरका लागि SEBA कक्षा ९–१० का पाठ्यपुस्तक Madhyamik Nepali Sahitya भाग १–२ प्रकाशन गर्यो। स्नातक तहको नेपाली MIL का लागि Nepali Sahitya Manjari गौहाटी विश्वविद्यालय र सिलचर विश्वविद्यालयका लागि तयार पारिएको छ। सभाको पहल र प्रयत्नका फलस्वरूप गौहाटी विश्वविद्यालयको Institute of Distance and Open Learning (IDOL) मार्फत २००९ मे महिनादेखि नेपाली विषयमा स्नातकोत्तर (MA) कार्यक्रम सुरु भयो।
पुरस्कार र सम्मान
‘Assam Nepali Sahitya Sabha Puraskar’ २००५ देखि प्रदान हुँदै आएको छ। २००५ मा हरि प्रसाद गोर्खा राई र बिष्णुलाल उपाध्याय, २००६ मा लिल बहादुर क्षेत्री, २००७ मा हरि प्रसाद खनाल र २००८ मा तारापति उपाध्याय यस सम्मानका प्राप्तकर्ता हुन्। नयाँ पुस्ताका स्रष्टालाई प्रोत्साहन दिने ‘Sahitya Prabhat Puraskar’ त्रैवार्षिक रूपमा प्रदान गरिन्छ।
समसामयिकता र महत्त्व
असमेली नेपाली साहित्यिक आन्दोलनलाई संस्थागत रूपले सुदृढ बनाएको यस सभाले बहुसांस्कृतिक असामी समाजभित्र नेपाली भाषिक स्वरलाई सुसम्बद्धरूपमा प्रस्तुत गर्ने आधार तयार गर्यो। प्रकाशन, पाठ्यपुस्तक निर्माण र उच्च शिक्षामा कार्यक्रम सञ्चालनजस्ता काम यसको दीगो योगदान हुन्। २०२६ मा संस्थाले आफ्नो ५३औँ स्थापना दिवस उदल्गुरी जिल्लामा मनाएको उल्लेख छ।
सन्दर्भ
- Assam Nepali Sahitya Sabha — Introduction, establishment and activities (anss1993 blog) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Assam Nepali Sahitya Sabha — Legacy & Leadership (official website) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Assam Nepali Sahitya Sabha — Some Nepali literary figures from Assam, Part 2 (Nov 2009) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८४/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “असम नेपाली साहित्य सभा”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असम_नेपाली_साहित्य_सभा (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). असम नेपाली साहित्य सभा [Assam Nepali Sahitya Sabha]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असम_नेपाली_साहित्य_सभा
“असम नेपाली साहित्य सभा [Assam Nepali Sahitya Sabha].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असम_नेपाली_साहित्य_सभा. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “असम नेपाली साहित्य सभा [Assam Nepali Sahitya Sabha].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असम_नेपाली_साहित्य_सभा.
@misc{nepaliencyclopedia_911,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {असम नेपाली साहित्य सभा [Assam Nepali Sahitya Sabha]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - असम नेपाली साहित्य सभा [Assam Nepali Sahitya Sabha] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असम_नेपाली_साहित्य_सभा · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
