राजेन्द्र भण्डारी (कवि)

राजेन्द्र भण्डारी (कवि) भारतीय नेपालीभाषी कवि र शैक्षिक हुन्, जसको जन्म १९५६ मा कालिम्पोङ (दार्जिलिङ)मा भयो र १९७६ पछि सिक्किमको गान्तोकमा बसोबास गर्दै आएका छन्। उनी भारतका नेपाली साहित्यमा चिनिएका रचना–धाराका कवि मानिन्छन्, जिनका कविताले व्यङ्ग्य र स्मरणधर्मितामार्फत सामाजिक असमानता, विश्वीकरण, भारतीय गोर्खा समुदायका अधिकार र पहिचान, पारिस्थितिक तथा आध्यात्मिक चिन्तालाई अन्वेषण गर्छन्। उनका कविताहरू Poetry International र Lyrikline मा अंग्रेजी अनुवादसहित उपलब्ध छन्।

प्रारम्भिक जीवन

भण्डारीको जन्म १९५६ मा दार्जिलिङ जिल्लाको कालिम्पोङमा भयो। उनका पिता कवि–ज्योतिष भगीरथ भण्डारी थिए। उनी १९७६ मा सिक्किमको गान्तोक आएका र त्यहीँ स्थायीय रूपमा बसोबास गर्दै आएका हुन्।

शिक्षा र शैक्षिक सेवा

उनीले २००२ मा युनिभर्सिटी अफ नर्थ बेङ्गल (University of North Bengal) बाट नेपाली साहित्यमा डक्टर उपाधि प्राप्त गरे। १९८६ देखि २०१६ सम्म सिकीम गभर्नमेन्ट कलेज, ताडोङ (गान्तोक) को नेपाली विभागमा अध्यापन गरे र अन्त्यतिर सहप्राध्यापक/रीडरको रूपमा सेवानिवृत्त भए।

काव्यकृति

भण्डारीका कवितासङ्ग्रहमध्ये हिउँदे यी चिसा रातका पर्दाहरूमा (१९७९, पद्मकला प्रकाशन, गान्तोक), यी शब्दहरू: यी हरफहरू (१९८६, जनपक्ष प्रकाशन) र क्षर/अक्षर (१९९८, जनपक्ष प्रकाशन) उल्लेखनीय छन्। यिनका अतिरिक्त उनका अरू पनि कवितासङ्ग्रह प्रकाशित छन्। उनका केही कविताहरू Poetry International र Lyrikline (उदा., “Time Does Not Pass”) मा अनुवादित रूपमा प्रस्तुत छन्।

विषयवस्तु र शिल्प

उनका कवितामा व्यङ्ग्य र स्मरणधर्मिताबीचको लय–द्वन्द्व स्पस्ट देखिन्छ। सामाजिक असमानता, विश्वीकरणका प्रभाव, भारतका नेपाली/भारतीय गोर्खा समुदायको उचित स्थान खोज्ने आकाङ्क्षा, र पारिस्थितिक तथा आध्यात्मिक सरोकार उनको कविताको विषयवस्तुका केन्द्र हुन्। यसरी उनका रचनाले भारतका नेपालीभाषी समाजका अनुभव र संवेदनालाई साहित्यिक विमर्शमा प्रवेश गराउँछन्।

पुरस्कार र मान्यता

उनीले १९८१ मा दार्जिलिङको नेपाली साहित्य सम्मेलनद्वारा प्रदान गरिएको दियालो पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्। १९९८ मा साउथ सिकीम साहित्य सम्मेलनको शिवकुमार राई स्मृति पुरस्कार र १९९९ मा डा. शोभा कान्ती थेगिम स्मृति पुरस्कारले सम्मानित भए। उनी सिक्किम सरकारको ‘साहित्यश्री’ र ‘भानु पुरस्कार’ (गान्तोक र दार्जिलिङ) बाट समेत सम्मानित छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता र सन्दर्भ

भण्डारीले २०१६ को १७औँ वर्ल्ड पोएट्री फेस्टिभल, बर्लिन र २०१७ को वर्ल्ड पोएट्स मिट, रोम मा सहभागिता जनाए। उनले काठमाडौँमा एकल काव्यवाचन पनि गरेका छन्। Poetry International र Lyrikline मा उनका कविताका अनुवादहरू उपलब्ध हुनु उनको रचनाको अन्तर्राष्ट्रिय पहुँचको दर्सक हो, जसले नेपाली भाषाको आधुनिक कवितालाई व्यापक पाठकमा पुर्‍याएको देखिन्छ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “राजेन्द्र भण्डारी (कवि)”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/राजेन्द्र_भण्डारी_(कवि) (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). राजेन्द्र भण्डारी (कवि) [Rajendra Bhandari]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/राजेन्द्र_भण्डारी_(कवि)

“राजेन्द्र भण्डारी (कवि) [Rajendra Bhandari].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/राजेन्द्र_भण्डारी_(कवि). Accessed 12 November 2026.

Nepali Encyclopedia Editors. “राजेन्द्र भण्डारी (कवि) [Rajendra Bhandari].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/राजेन्द्र_भण्डारी_(कवि).

@misc{nepaliencyclopedia_903,
  author       = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  title        = {राजेन्द्र भण्डारी (कवि) [Rajendra Bhandari]},
  howpublished = {Nepali Encyclopedia},
  year         = {2026},
  url          = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80_(%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF)},
  urldate      = {2026-11-12},
  note         = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}

TY  - ELEC
AU  - Nepali Encyclopedia Editors
TI  - राजेन्द्र भण्डारी (कवि) [Rajendra Bhandari]
T2  - Nepali Encyclopedia
PY  - 2026
DA  - 2026/11/12
UR  - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0_%E0%A4%AD%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80_(%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A4%BF)
Y2  - 2026/11/12
LA  - ne
ER  -