इतिहास
दिव्योपदेश
श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो जीवनको अन्तिम समयमा शेरा दरबारमा आफ्ना भारदारहरूलाई देश सञ्चालनका बिभिन्न आयामका सन्दर्भमा उपदेशहरू दिएका थिए, जसलाई दिव्योपदेशका नामले पनि चिनिन्छ ।…
<i class="fa-solid fa-landmark" style="color:var(--gold)"></i> इतिहास
किराँत-लिच्छवि कालदेखि गणतन्त्रसम्म — वंश, युद्ध, सन्धि र आन्दोलन · ६२ लेख
इतिहास
विक्रम सम्वत्
विक्रम सम्वत् हिन्दू पञ्चाङ्गाधारित, सौर तथा चन्द्रमानक दुवै पद्धतिमा प्रचलित नेपाल राज्यको आधिकारिक पात्रो हो। यसको वर्ष प्रारम्भ वैशाख १ बाट हुन्छ, जुन साधारणतः ग्रेगोरी पात्रोको अप्रिल १३ वा १४ मा…
इतिहास
नेपालको झन्डा
नेपालको राष्ट्रिय झन्डा दुई सन्निहित त्रिभुजहरूबाट बनेको, विश्वकै एकमात्र गैर-आयताकार राष्ट्रिय ध्वजावालो प्रतीक हो। सिम्रिक रङ र निलो किनारासहित चन्द्र–सूर्य अंकित यसको आधिकारिक डिजाइन वि.सं. २०१९…
इतिहास
लुम्बिनीको अशोक स्तम्भ
लुम्बिनी स्तम्भ शिलालेख, जसलाई पडेरिया शिलालेख पनि भनिन्छ, पुरातन ब्राह्मी लिपिको शिलालेख हो, जुन डिसेम्बर १८९६ मा नेपाली सेनाका पूर्व प्रधानसेनापति खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणाले लुम्बिनी, नेपालको…
इतिहास
लमजुङ राज्य
लमजुङ राज्य नेपालको एकिकरण पुर्व चौबीसी राज्य थियो। कास्कीका राजा कुलमन्डन शाहले १५५० मा यशोब्रम्ह शाहलाई राजा बनाई पठाएपछि लमजुङ राज्य औपचारिक रुपमा स्थापना भएको थियो। वि.सं. १८३९ कार्तिक १८ लमजुङ…
इतिहास
अर्घा राज्य
नेपाल एकिकरण हुनुपुर्ब अर्घाराज्य चौबिसे राज्य मध्ये महत्वपुर्ण राज्यको रुपमा रहेको थियो । यो राज्य वि सं १४९० (साके संवत् १३५५) मा स्थापना भएको हो । अर्घा राज्यको खांची भन्ने स्थान अर्घाको कर संकलन…
इतिहास
काठमाडौँको इतिहास
काठमाडौँ उपत्यकाबाट अविभाज्य रहेको काठमाडौँ सहरको इतिहास पुरातन समयदेखिको हो।
इतिहास
नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध
नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध (वि.सं. १८ कात्तिक १८७१ – २४ फागुन १८७२) नेपाल अधिराज्यको गोर्खाली सेना र इस्ट इन्डिया कम्पनीका ब्रिटिस सेनाहरू बीच लडिएको थियो। दुवै पक्षले भारतीय उपमहाद्वीपको पहाडी उत्तरको…
इतिहास
मकवानपुर राज्य
मकवानपुर राज्य मध्य कालको नेपालको एकीकरण पूर्व एउटा स्वतन्त्र र प्रख्यात सेन राज्य थियो । पृथ्वीनारायण शाहको राज्यकालमा त्यो सेन राज्य वृहत नेपालको अङ्ग बनेको हो ।
इतिहास
नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध
नेपाल तिब्बत चिन युद्ध (चिनियाँ: 廓爾喀之役) नेपालले तिब्बत तथा चीन सँग लडेको युद्ध थियो। यो युद्ध सन् १७८८ देखि १७९२ सम्म चलेको थियो। नेपाल भोट सम्बन्ध व्यपारको विषयले चिसो भएको थियो ।
इतिहास
तनहुँ राज्य
तनहुँ प्राचिन नेपालको गण्डकी प्रदेशमा पर्ने एक राज्य थियो । यो राज्य चौबीसी राज्य समूहमा पर्ने एक राज्य हो । हाल यस राज्यको केही भूभागलाई तनहुँ जिल्ला बनाइएको छ । तनहुँ जिल्ला गण्डकी अञ्चलमा पर्ने…
इतिहास
विशाल नेपाल
विशाल नेपाल वा बृहत नेपाल नेपालमा एक अवधारणा हो, जसले नेपालको वर्तमान सीमाभन्दा बाहिरका वर्तमान भारतीय र बङ्गलादेशी क्षेत्रहरू दावी गर्दछ। यो वर्तमान नेपालको प्राचीन भौगोलिक स्वरूप हो। यी दावीहरूमा…
इतिहास
चौबिसी राज्यहरू
चौबीसी राज्य वा चौबीसे राज्य, वर्तमान मध्य र पश्चिमी नेपालको मध्य-पहाडी क्षेत्रहरूमा अवस्थित सार्वभौम र अन्तरालमा सहयोगी साना राज्यहरूको समूह थियो। यी राज्यहरूमा ठकुरी, खस र मगर वंशहरू सहित विभिन्न…
इतिहास
तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध
तेश्रो नेपाल-तिब्बत युद्ध (चिनियाँ: 廓藏戰爭; नेपाली: नेपाल-भोट युद्ध) तिब्बतमा १९११ देखि १९१२ सम्म लडिएको युद्ध हो। १९१२ पुस मा नेपाली र तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो। लामो छलफल पछि,…
इतिहास
४२ सालको पर्व
४२ सालको पर्व भनेर बि.सं. १९४२ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री लगायतको हत्या भएको घटनालाई चिनिन्छ। रोलक्रम अनुसार शासन सत्तामा शमशेर खलकको पालो आउन सम्भव थिएन। त्यसकारण शमशेर खलक शासनमा आउन अवसरको…
इतिहास
पहिलो विश्वयुद्धमा नेपाल
पहिलो विश्वयुद्ध एक विश्वको सबैभन्दा ठूला र भयावहक युद्ध हो। सन् १८१४ देखि १८१८ सम्म चलेको यस युद्धले मानव सभ्यतामा ठूलो प्रभाव पारेको थियो। जुन विश्वयुद्धमा नेपालले ब्रिटेनका पक्षमा सहभागीता जनाएको…
इतिहास
थापाथली सन्धि
थापाथली सन्धि तिब्बत (चिङ वंश मातहत) र नेपाल अधिराज्य बीच तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध अन्त्य गर्न थापाथली दरबारमा भएको सन्धि हो। १९१२ पुस मा तिब्बती प्रतिनिधि मण्डल सन्धि बार्ता सुरु भयो। लामो छलफलपछी…
इतिहास
वि.सं २०१७ सालको शाही कदम
२०१७ पुस १ गते राजा महेन्द्रले प्रधानमन्त्री बीपी कोइराला नेतृत्वको सरकारलाई अपदस्थ गरी दलहरूमा प्रतिबन्ध लगाए र निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेका थिए । यही आधारमा उनलाई प्रजातन्त्र विरोधी,…
इतिहास
अलौ पर्व
अलौ पर्व राजा राजेन्द्र र जङ्गबहादुरको सेना बीच हालको पर्सा, अलौमा भएको लडाइँ हो। त्यस युद्धमा जङ्गबहादुरको सेनाले राजा राजेन्द्रको सेनालाई पराजित गरि राजालाई कैद गरियो।
इतिहास
कास्की राज्य
कास्की चौबीसी राज्य थियो। बि.सं १५२४ मा स्थापना भएको कास्की राज्य बि.सं १८४२ मा गोर्खा र चौबिसी राज्य बीचको युद्धमा पराजित भएपछि नेपालामा विलय भएको थियो ।
इतिहास
पर्वत राज्य
पर्वत राज्य वा १६००० पर्वत राज्य एक ऐतिहासिक चौबिसे राज्य थियो । यस राज्यमा पर्बते मल्ल ठकुरीहरूले राज्य गरेको थिए । यस राज्यको पूर्वज राजा आनन्द बम/वर्मा (स्थानीय लेखोटमा आनम्म) थिए जो सल्यान…
इतिहास
जुम्ला राज्य
जुम्ला राज्य बाइसे राज्य थियो । यो राज्य को स्थापना वि सं १४६१ मा भएको थियो र १८४६ मा नेपालमा सम्मिलित भयो । यहाँ कल्याल वंशका राजाहरूले शासन गर्थे। वलिराजका सन्ततिहरूले विसं १४६१ देखि वि.सं. १८४६…
इतिहास
नेपालको जनआन्दोलन २०६३
नेपालको जनआन्दोलन २०६२/२०६३ वा जनआन्दोलन २ नेपालमा भएको आन्दोलन थियो जुन १९ दिनसम्म चलेको थियो। यस आन्दोलनले नेपालको २ सय ३७ वर्ष पुरानो राजतन्त्र ढालेर देशमा लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको जग बसालेको थियो।…
इतिहास
गोरखा राज्य
गोरखा राज्य, जसलाई वा गोरखा साम्राज्य, हिमालय र भारतीय उपमहाद्वीपको सङ्गममा अवस्थित चौबीसी राज्यहरू मध्ये एक राज्य थियो। वि.सं १८०० मा, राज्यले सैन्य विस्तारको अभियान सुरु गर्दै, धेरै छिमेकी…