सन्दीप लामिछाने

सन्दीप लामिछाने नेपाली क्रिकेटका प्रख्यात लेगस्पिनर र बहु–फ्रान्चाइज टि२० खेलाडी हुन्। उनले आईसीसी विश्व ११ हुँदै टि२० अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा सन् २०१८ मा पाइला टेके र सोही वर्ष नेदरल्यान्ड विरुद्ध नेपालको ऐतिहासिक पहिलो एकदिवसीय खेलमा खेले। विश्वभरका प्रमुख टि२० लिगमा प्रभाव छाडेका उनी ओडीआईमा सबैभन्दा छिटो १०० र १५० विकेट लिने कीर्तिमानका धनी हुन्। डिसेम्बर २०२१ मा उनी नेपाली राष्ट्रिय टोलीको कप्तान नियुक्त भएका थिए।

प्रारम्भिक जीवन र प्रशिक्षण

लामिछानेको जन्म स्याङ्जा जिल्लाको आरुचौर–तालपोखरीमा वि.सं. २०५७ साउन १८ गते भएको थियो। भारतीय रेल सेवामा कार्यरत पिता चन्द्रनारायणसँग बसेर उनले बाल्यकालको पढाइ भारतमा जारी राखे, जहाँ चौथो कक्षा पढ्दापढ्दै क्रिकेटतर्फ आकर्षित भए। नेपाल फर्केपछि उनले चितवनको चितवन क्रिकेट एकेडेमीमा अभ्यास गरे, जहाँ पूर्व कप्तान राजु खड्काको प्रशिक्षण पाए। तत्कालीन मुख्य प्रशिक्षक पुबुदु दासानायके उनीबाट प्रभावित भई १९ वर्षमुनिको टोलीका लागि छनोट गरेका थिए।

प्रारम्भिक करियर र उमेरसमूह

लामिछानेले २०७३ वैशाख ४ गते नामिबियाविरुद्ध सन् २०१५–१७ को आईसीसी विश्व क्रिकेट लिग द्वितीय विभागमा खेलेर वरिष्ठ स्तरमा प्रवेश गरे। त्यसपछि १९ वर्षमुनिको राष्ट्रिय टोलीमा परेका उनले आयरल्यान्डविरुद्ध दोहोरो खेलमा ह्याट्रिकसहित ५ विकेट लिए, जसले उनलाई उक्त टोलीको पाँचौँ ह्याट्रिककर्ता बनायो। सो चरणको समापनमा उनले १७.०७ को औसत र २१.९ स्ट्राइक दरसहित १४ विकेट लिएर दोस्रो सर्वाधिक विकेट लिने खेलाडी बने। सेप्टेम्बर २०१६ मा पूर्व अष्ट्रेलियाली कप्तान माइकल क्लार्कले सिड्नीको वेस्टर्न सबर्ब क्लबबाट खेल्न बोलाएका थिए।

सन् २०१७ को एसिसी १९ वर्षमुनि एसियाली प्रतियोगितामा उनी उत्कृष्ट खेलाडी घोषणा भए। सोही प्रतियोगितामा नेपालको टोलीले भारतलाई १९ रनले हराउँदै उल्लेख्य नतिजा हासिल गरेको थियो।

फ्रान्चाइज टि२० करियर

सन् २०१८ जनवरीमा उनी भारतीय प्रिमियर लिगको लिलामी सूचीमा परे र दिल्ली डेयरडेभिल्सले अनुबन्धन गर्दै आईपीएल पाउने पहिलो नेपाली खेलाडी बने। मार्चमा उनी क्यारिबियन प्रिमियर लिगका लागि सेन्ट किट्स र नेभिस प्याट्रियट्समा छनोट भए। मे महिनामा दिल्लीबाट पहिलो खेल खेलेर रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरविरुद्ध २७ रनमा १ विकेट लिए, र त्यो संस्करणमा ३ खेलबाट ५ विकेट हासिल गरे।

सन् २०१८ जुनमा उनले टि२० क्यानाडाको उद्घाटन संस्करणमा मोन्ट्रियल टाइगर्सबाट ५ खेलमा १९.६२ औसतसहित ८ विकेट लिए। सेप्टेम्बरमा अफगानिस्तान प्रिमियर लिगको नङ्गरहार लेओपार्ड्सबाट समावेश भए। अक्टोबरमा बिग ब्यास लिगका लागि मेलबर्न स्टार्सले अनुबन्ध गरे र सोही महिनामा बङ्गलादेश प्रिमियर लिगमा सिलेट सिक्सर्सका लागि चयन भए। नोभेम्बरमा पाकिस्तान सुपर लिगको चौथो संस्करणमा लाहोर कलन्दरसले लिएका थिए।

सन् २०१९ मार्चमा आईसीसीले आईपीएल अगाडि ध्यान दिनुपर्ने आठ खेलाडीमध्ये उनलाई समेट्यो; त्यसअघि उनले आईपीएल अनुभवले करियर अभिवृद्धि भएको बताए। सन् २०१९ जुनमा उनी टोरोन्टो राष्ट्रिय टोलीमा परे। सन् २०२० जुलाईमा उनी जमैका तालवाजमा छनोट भई सीपीएल खेले; सोही वर्ष नोभेम्बरमा होबर्ट हुरिकान्सले बीबीएल २०२०–२१ का लागि अनुबन्ध गरे। सन् २०२१ मार्चमा ओर्सेस्टरसायरले टि२० ब्लास्टको लागि बोलाए तर जुन २०२१ मा कार्य भिसा अस्वीकृत भएपछि क्लबबाट रिहा भए। सन् २०२२ जुलाईमा लङ्का प्रिमियर लिगको तेस्रो संस्करणका लागि दाम्बुला जायन्ट्सले अनुबन्ध गरे।

अन्तर्राष्ट्रिय करियर

सन् २०१८ जनवरीमा उनलाई २०१९ को आईसीसी विश्व क्रिकेट लिग द्वितीय विभागका लागि नेपाली टोलीमा राखियो। नामिबियाविरुद्ध पहिलो खेलमा उनले १८ रनमा ४ विकेट लिए र वसन्त रेग्मीसँग अन्तिम विकेटका लागि १८ रनको साझेदारीद्वारा नेपाल १ विकेटले विजयी भयो। संयुक्त अरब इमिरेट्सविरुद्ध ३० रनमा ३ विकेट लिएपछि नेपालले लक्ष्य २८.५ ओभरमा पूरा गर्‍यो। केन्याविरुद्धको चौथो खेलमा ५ विकेट हात पार्दै खेलाडी अफ द म्याच भए र प्रतियोगिताभर ६ खेलमा १७ विकेट लिएर उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भए।

फेब्रुअरी २०१८ मा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषदले उनलाई क्रिकेट विश्वकप छनोटका उत्कृष्ट १० खेलाडीमध्ये राख्यो र प्रतियोगितापछाडि उदीयमान खेलाडी घोषणा गर्‍यो। मे २०१८ मा उनले आईसीसी विश्व ११बाट वेस्ट इन्डिजविरुद्ध टि२०आई पदार्पण गरे। जुलाई २०१८ मा नेपालले नेदरल्यान्डसँगको पहिलो एकदिवसीय शृङ्खलाका लागि उनलाई समेट्यो, र खेलअघि आईसीसीले उनलाई नेपालको मुख्य खेलाडीमध्ये राख्यो। सोही जुलाईमा मेरिलबोन क्रिकेट क्लबको त्रिकोणात्मक श्रृंखलामा उनले नेपालका लागि टि२०आई खेले र अगष्ट १ (वि.सं. २०७५ साउन १६) मा नेदरल्यान्डविरुद्ध ओडीआई पदार्पण गरे।

अगष्ट २०१८ मा उनी एसिया कप छनोटको टोलीमा अटे, र अक्टोबरमा आईसीसी विश्व टि२० एसिया छनोटको पूर्वी उप–क्षेत्रीय समूहमा ६ खेलबाट २४ विकेट लिएर शीर्ष विकेटकर्ता बने। जुन २०१९ मा क्षेत्रीय फाइनलका लागि पुनः चयन भए। नोभेम्बर ६, २०१९ (वि.सं. २०७६ कार्तिक २०) मा उनले मेरिलबोन क्रिकेट क्लबविरुद्ध पहिलो श्रेणीको खेल खेले। फेब्रुअरी १२, २०२० (वि.सं. २०७६ माघ २९) मा संयुक्त राज्य अमेरिकाविरुद्ध ओडीआईमा पहिलोपटक ६ विकेट लिए। फेब्रुअरी २९, २०२० (वि.सं. २०७६ फागुन १७) मा मलेसियाविरुद्ध टि२० क्रिकेटमा १०० विकेट पुर्याउने पहिलो नेपाली बलर बने।

सेप्टेम्बर २०२० मा नेपाल क्रिकेट सङ्घले उनलाई केन्द्रीय अनुबन्धमा समेट्यो। अक्टोबर ११, २०२१ मा आईसीसीको ‘महिनाको उत्कृष्ट खेलाडी’ उपाधि प्राप्त गरे। डिसेम्बर २०२१ मा नेपालको राष्ट्रिय टोलीमा शिस्तभंग मुद्दापछि विकल्प खोज्दा उनलाई नयाँ कप्तान घोषणा गरियो।

व्यक्तिगत जीवन

साउन २०७५ मा उनले ‘प्रतीक्षा’ गीति सङ्ग्रहमा समेटिएको पहिलो गीत “उदाश थियो” सार्वजनिक गरे। १४ चैत २०७६ मा कोभिड–१९ राहत कोषका लागि रू. १ लाख दिने घोषणा गरे। २०७७ मङ्सिरमा उनलाई कोभिड–१९ सङ्क्रमण पुष्टि भयो र करिब १५ दिनपछि निको भएको जानकारी दिइयो।

विवाद

२०७९ भदौ २१ गते एक किशोरीले जबर्जस्ती करणीको जाहेरी दिएपछि प्रहरीमा मुद्दा दर्ता भयो। सो घटनापछि नेपाल क्रिकेट सङ्घले उनलाई राष्ट्रिय टोलीबाट निलम्बन गरिएको घोषणा गर्‍यो।

सम्मान र कीर्तिमान

राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी सङ्घद्वारा सन् २०१७ मा ‘वर्षको उत्कृष्ट युवा खेलाडी’ सम्मान प्राप्त गरे। क्रिकेट खेलाडी सङ्घ नेपालबाट सन् २०१८ को ‘उत्कृष्ट वर्ष क्रिकेट खेलाडी’ बने। एकदिवसीय क्रिकेटमा ४२ खेलमै १०० विकेट र ७३ खेलमै १५० विकेट पुर्याउने सर्वाधिक छिटो बलरका रुपमा उनले मिचेल स्टार्कको कीर्तिमान तोडे।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “सन्दीप लामिछाने।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). सन्दीप लामिछाने. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87

@misc{ne_385,
  title = {सन्दीप लामिछाने},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80%E0%A4%AA_%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%9B%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%87}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}