वैरागी काइँला

वैरागी काइँला नेपाली साहित्यका अग्रणी लेखक र अनुसन्धानकर्ता मानिन्छन्। उनका कलमी नामका भिन्न लेखाइ (काइँला/काँइला/काँहिला) प्रचलित छन्, वास्तविक नाम तिलविक्रम/तीलविक्रम नेम्बाङ हो। वि.सं. २०६६ देखि २०७० सम्म उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कूलपति बनेर संस्थागत नेतृत्वमा पुगे। आयामेली आन्दोलन (२०२०) सँग उनको पहिचान जोडिन्छ, र लिम्बू भाषा तथा मुन्धुमको दीर्घकालीन अनुसन्धान उनका प्रमुख योगदान हुन्।

कविता र कवितासंग्रह

• फूल पात पतकर (२०१८)
• बैरागी काइँलाका कविताहरू (२०३१)
• अन्धा मान्छेहरू र हात्ती (२०६८)

अन्य कृतिहरू

• तेस्रो आयाम (२०२०)
• किराँत जागरण गीत (२०३८)
• महागुरु फाल्गुनन्दका उपदेशहरू तथा सत्यहाङ्मा पन्थका भजनमाला (२०४७)
• समकालिन साहित्य (२०४६)
• जर्नल अफ लिम्बु, लिटरेचर एण्ड कल्चर (२०४८)
• लिम्बू जातीमा कोख–पूजा (२०४८)
• ईर्श्या र आँखिडाहीको आख्यान (२०५१)
• लिम्बु ग्रन्थ सूची (२०४९)
• प्रेतात्माको आख्यान र अनुष्ठान (२०५१)
• मोच मार्ने आख्यान र अनुष्ठान (२०५२)
• तङ्सिङ् तक्मा मुन्धुम्: आख्यान र अनुष्ठान (२०५२)
• मुझिङ्ना खेयङ्ना मुन्धुम (२०७०)
• लाहादाङ्ना सुहाम्फेबा मुन्धुम (२०७०)
• खाप्पुना मेल्लङ्हाङ्मा मुन्धुम (२०७०)
• पाजाइवा मुन्धुम (२०७०)
• नाम्सामि–केसामि मुन्धुम (२०७०)

पुरस्कार र सम्मान

वैरागी काइँलाले ‘रत्नशोभा–शुभलक्ष्मी मुन्धुम पुरस्कार’ प्राप्त गरेका छन्; यो सम्मान उहाँलाई उक्त विषयमा दीर्घ अनुसन्धान र प्रकाशनका कारण पहिलोपटक प्रदान गरिएको उल्लेख स्रोतमा छ। वि.सं. २०७५ को जगदम्बा-श्रीका लागि उनको नाम चयन गरिएको र सो वर्षकै पुरस्कार प्रदान गरिएको जानकारी मदन पुरस्कार गुठीतर्फबाट आएको भनिएको छ। उनले साझा पुरस्कार (वि.सं. २०३१), ‘सिद्धिचरण काव्य पुरस्कार’ (वि.सं. २०५३) र ‘विपी–साहित्य सम्मान’ (वि.सं. २०७६) पनि पाएका छन्।

पहिचान र नामका रूप

उनको प्रख्यात नामका लेखाइहरू काइँला, काँइला र काँहिला गरी भेटिन्छन्। वास्तविक नामको लेखाइमा पनि तिलविक्रम र तीलविक्रम दुवै रूप स्रोतमा पाइन्छन्। प्रकाशित कृतिहरू र संस्थागत अभिलेखहरूमा यी दुवै तर लेखाइको प्रयोग देखिने उल्लेख छ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “वैरागी काइँला।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%B2%E0%A4%BE। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). वैरागी काइँला. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%B2%E0%A4%BE

@misc{ne_262,
  title = {वैरागी काइँला},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B5%E0%A5%88%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%B2%E0%A4%BE}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}