रामवरण यादव

रामवरण यादव नेपालको राजनीतिक इतिहासमा प्रथम राष्ट्रपति भनेर चिनिन्छन्। वि.सं. २०६५ साउनमा भएको निर्वाचनको दोस्रो चरणमा बहुमत पाएपछि उनी राष्ट्रपति पदमा पुगे। यसअघि उनले नेपाली काँग्रेस संगठनमा दीर्घ संलग्नता राख्दै सरकारमा स्वास्थ्य मन्त्री र स्वास्थ्य राज्यमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। तिनका साथै उनी प्रतिनिधि सभा सदस्यका रूपमा पनि निर्वाचित भइसकेका थिए।

प्रारम्भिक राजनीतिक रुचि र सक्रियता

यादवको राजनीतिक रोजाइ विद्यार्थी चरणमै विकसित भयो। भारतको कलकत्तास्थित चिकित्साशास्त्र अध्ययनका दिनहरूमा, त्यतिबेला भारतमा निर्वासनमा रहेका नेपाली नेता विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला, गणेशमान सिंह, सुवर्ण शम्शेर राणा, पुष्पलाल श्रेष्ठ र सरोज कोइरालासँग उनको भेटघाट भएको उल्लेख पाइन्छ। ती संवादहरूले प्रभावित भई उनले लोकतान्त्रिक आन्दोलनतर्फ झुकाव देखाए र पछि सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरे।

आन्दोलन, कारावास र प्रारम्भिक जिम्मेवारी

वि.सं. २०३७ तिर बहुदलीय व्यवस्थाका पक्षमा भएको आन्दोलनमा यादवली सक्रिय सहभागिता जनाए। चिकित्सकको पेशा गर्दै जाँदै उनले काँग्रेसका कार्यकर्ताका रूपमा आफ्नो भूमिकालाई सुदृढ पारे। वि.सं. २०३७ देखि २०३९ सम्म उनले विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाका निजी चिकित्सकका रूपमा काम गरे। प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका क्रममा उनी करिब नौ महिना जेलमा बसेका थिए।

निर्वाचन र सरकारी सेवा

बहुदलीय व्यवस्था बहाल भएपछि वि.सं. २०४७ मा भएको प्रतिनिधि सभा चुनावमा उनी धनुषा जिल्लाको क्षेत्र नं. ५ बाट विजयी भए। स्वास्थ्य क्षेत्रको दायित्वमा उनी पहिले स्वास्थ्य राज्यमन्त्री बने। यस पदावधि सम्बन्धी स्रोतहरूमध्ये कतिपयले वि.सं. २०४७ देखि २०५० तथा कतिपयले २०४८ देखि २०५१ उल्लेख गरेका छन्; यसबारे स्रोतहरूमा मतभेद छ। त्यसपछिको वि.सं. २०५६ को चुनावबाट उनी पुनः सांसद बने र २०५६ देखि २०५८ सम्म संघीय सरकारका स्वास्थ्य मन्त्री रहे। पार्टी संरचनामा उनले १५ वर्षसम्म केन्द्रीय कार्यसमितिको सदस्यत्व, संसदीय बोर्ड र अनुशासन समितिमा भूमिका निर्वाह गरे, र राष्ट्रपति बन्नुअघि नेपाली काँग्रेसका महासचिव थिए।

२०६४ का घटनाक्रम र संविधानसभा निर्वाचन

वि.सं. २०६४ वैशाखमा यादवको जनकपुरस्थित आवासमा जनतान्त्रिक तराई मुक्ति मोर्चाका लडाकुहरूले आक्रमण गरे। उनीहरूले घर कब्जामा लिएको सूचनासहित आफ्नो झन्डा राखे र एउटा बमसमेत राखेको विवरण स्रोतमा उल्लिखित छ। त्यही वर्ष चैतमा भएको संविधान सभा निर्वाचनमा यादवले धनुषा जिल्ला-५ बाट प्रतिस्पर्धा गरी १०,३९२ मत ल्याएर निर्वाचन जिते।

राष्ट्रपति निर्वाचित र शपथ

राष्ट्रपति निर्वाचनको पहिलो चरण स्थगित भएपश्चात्, दोस्रो चरण वि.सं. २०६५ साउन ६ मा सम्पन्न भयो। सो मतदानमा यादवले कुल ५९० मध्ये ३०८ मत प्राप्त गरी विजयी भए र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)का उम्मेदवार राम राजा प्रसाद सिंहलाई २८२ मतको अन्तरले पराजित गरे। वि.सं. २०६५ साउन ८ मा शीतल निवासमा आयोजित समारोहमा केदारप्रसाद गिरीबाट उनले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिए। सो अवसरमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोइरालालगायत अन्य व्यक्तिहरू उपस्थित थिए। राष्ट्रपति बनेपछि उनले उपराष्ट्रपति परमानन्द झालाई पनि शपथ गराए।

व्यक्तिगत जीवन

यादवको जन्म वि.सं. २००४ माघ २२ मा थानी यादव र राम रति यादवको सन्तानका रूपमा भएको थियो। उनको वैवाहिक जीवन जुलेखा यादवसँग बाँधिएको थियो; उनकी पत्नीको १९८३ मा मृत्यु भएको उल्लेख पाइन्छ। छोराहरू डा. चन्द्रमोहन यादव र ई. चन्द्रशेखर यादव तथा छोरी अनीता यादव हुन्। श्रोतअनुसार, उनी शीतल निवासमा छोराछोरीमध्ये चन्द्रमोहन र अनीतासँग बस्ने उल्लेख छ, जबकि कान्छो छोरा चन्द्रशेखर संयुक्त राज्य अमेरिकामा रहेको बताइएको छ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “रामवरण यादव।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). रामवरण यादव. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5

@misc{ne_213,
  title = {रामवरण यादव},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A3_%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A4%B5}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}