मनास्लु हिमाल

मनास्लु हिमाल संसारको आठौँ अग्लो शिखरको रूपमा परिचित उच्च हिमाल हो। यसलाई कुताङ्ग भनेर पनि चिनिन्छ, र यसको अङ्ग्रेजी नाम Manaslu हो। यो मानसिरी पर्वतशृङ्खलामा अवस्थित रही नेपाली हिमालयको अविभाज्य भाग मानिन्छ। स्रोतअनुसार यसको उचाइ ८,१५६ मिटर छ र यो नेपालको सातौँ अग्लो हिमाल मानिन्छ।

नाम र व्युत्पत्ति

मनास्लु नामको अर्थ “उत्साहको पर्वत” भन्ने बुझाइमा जोडिन आउँछ। यस नामको मूलमा रहेको संस्कृत पद “मानस” लाई संस्कृत भाषामा “बुद्धि” वा “आत्मा” भनेर व्याख्या गरिन्छ। यी अर्थ र प्रतीकहरूको सन्दर्भले शिखरलाई आध्यात्मिक र मानसिक सामर्थ्यसँग सम्बन्धित पहाडी प्रतीकका रूपमा पनि उल्लेख गर्छ।

पर्वतशृङ्खला र अवस्थिति

यो शिखर मानसिरी पर्वतशृङ्खलाका शिखरहरू मध्ये एक हो, र समग्रमा हिमालय तन्त्रभित्र पर्ने नेपाली हिमालयकै अंश हो। स्रोतले यसको भौगोलिक अवस्थिति नेपालको सुदूर पश्चिम भागतर्फ रहेको जनाउँछ। यसरी, मनास्लु नेपालको हिमाली भू–रूपरेखा र शृङ्खलागत संरचनासँग प्रत्यक्षरूपमा गाँसिएको विषयवस्तु हो।

उचाइ र स्थानक्रम

मनास्लुको उचाइ ८,१५६ मिटर उल्लेख गरिएको छ। यही उचाइका आधारमा यो विश्वमा आठौँ र नेपालभित्र सातौँ स्थानमा पर्ने उच्च शिखरको रूपमा वर्गीकृत हुन्छ। यस्तो स्थानक्रमले यसलाई विश्वका अति अग्ला शिखरहरूको सूचीमा स्थिररूपले राख्छ र पर्वतविज्ञान तथा आरोहण अध्ययनका लागि सान्दर्भिक बनाउँछ।

आरोहण इतिहास

यस पर्वतमा सफल आरोहण पहिलो पटक सन् १९५६ मा जापानी समूहका सदस्यद्वय तासिओ इमानिसी र ग्याल्जेन नोर्बुद्वारा गरिएको बताइन्छ। यो प्रारम्भिक सफलता मनास्लुलाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण वृत्तमा स्थापित गर्ने प्रमुख घटना मानिन्छ। स्रोतले समय र टोलीको पहिचान स्पष्ट गरेकाले, मनास्लुको आरोहण इतिहास जापानी अभियानसँग विशेष रूपमा जोडिन्छ।

सांस्कृतिक र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता

स्रोतअनुसार, सगरमाथालाई बेलायती पक्षले आफूहरूसँग जोडेर हेरेझैँ मनास्लु जापानी पक्षसँग पहिचानित हुने भनाइ प्रचलित छ। यस किसिमको सम्बोधनले पर्वत र राष्ट्रबीचको भावनात्मक तथा ऐतिहासिक सम्बन्धलाई संकेत गर्दछ। मनास्लुको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान यसै प्रतीकात्मक अर्थ र आरोहण इतिहाससँग मिसिएर व्याख्या गरिन्छ।

संरक्षण र दिगो व्यवस्थापन

माउन्ट मनास्लुको संरक्षण र व्यवस्थापनलाई संगठित बनाउने उद्देश्यले मनास्लु संरक्षण क्षेत्र परियोजना (MCAP) सन् १९९७ मा स्थापना गरिएको उल्लेख छ। परियोजनाको मर्म दिगोपन, संरक्षण र व्यवस्थापन प्रक्रियालाई व्यवस्थित दिशा दिने प्रयाससँग सम्बन्धित छ। यसले शिखर र वरिपरिको वातावरणीय सन्तुलन जोगाउन संस्थागत तहको पहल रहेको देखाउँछ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “मनास्लु हिमाल।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). मनास्लु हिमाल. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2

@misc{ne_120,
  title = {मनास्लु हिमाल},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}