पासाङ ल्हामु शेर्पा

पासाङ ल्हामु शेर्पा नेपालकी विख्यात महिला पर्वतारोही हुन्, जसले २०५० वैशाख १० मा २.१५ बजे सगरमाथाको शिखर चुमेर ऐतिहासिक पहिचान स्थापित गरिन्। उक्त आरोहण दक्षिणतर्फको मोहडाबाट सम्पन्न भएको थियो। शिखर स्पर्श गरेपछि पति सोनाम छिरिङसहित फर्कँदै गर्दा उनको मृत्यु भयो। उनी विश्वस्तरमा सगरमाथा जित्ने १७औँ महिला तथा नेपालकी प्रथम महिला पर्वतारोहीका रूपमा परिचित छिन्।

प्रारम्भिक जीवन र पारिवारिक पृष्ठभूमि

पासाङको जन्म मंसिर २०१७ मा सोलुखुम्बु जिल्लाको चौरीखर्क (लुक्ला सुर्के–४) मा भएको थियो। उनका पिता फूर्वा कितार शेर्पा थिए। चौध वर्षको उमेरबाटै उनले सानो भारी बोकेर हिमाली बाटोघाटोमा हिँड्ने काम सुरु गरेकी थिइन्। दुई दाजु र दुई भाइबीच उनी परिवारकी एक मात्र चेली थिइन्।

ट्रेकिङ तथा पर्वतारोहणमा प्रवेश

पासाङले सन् १९७९ मा पूर्ण रूपमा ट्रेकिङ पेशा अंगालेकी थिइन्। व्यावसायिक यात्राको क्रममा उनले युरोपको मोन्ट ब्लाङ्क र आहिलेसम्मको संसारकै उच्च शिखरहरू मध्ये एक चो यू सहित कैयौँ हिमाल सफलतापूर्वक आरोहण गरिन्। ती अनुभवहरूले उच्च हिमाली वातावरणमा काम गर्ने उनको क्षमता र धैर्यलाई सुदृढ पारेका थिए।

सगरमाथा आरोहण

सगरमाथा चुम्नुअघि उनले तीन पटक प्रयास गरिन्, तर ती जमर्का सफल भएनन्। सन् १९९० बाट सुरु भएका असफल प्रयत्न दुई वर्ष निरन्तरता पाए। अन्ततः २०५० वैशाख १० मा उनले दक्षिणी मोहडाबाट मार्ग लिँदै शिखरमा पुगिन्। सो अवसरमा २.१५ बजे उनले नेपालको झण्डा फहराएकी थिइन् र यस उपलब्धिसाथ विश्वकी १७औँ महिला तथा नेपालकी प्रथम महिला सगरमाथा आरोही बनिन्।

निधन

सगरमाथाको चुचुरोबाट अवतरणका क्रममा, उनी पति सोनाम छिरिङसँगै फर्किँदै थिइन्। फर्किने प्रक्रियामै उनको ज्यान गयो। यसरी, दीर्घकालीन जमर्कापश्चात् हासिल भएको ऐतिहासिक उपलब्धि दु:खद घटनासँगै जोडियो।

सम्मान र विभूषण

पासाङ ल्हामुको साहस र योगदानका कदरस्वरूप नेपाल सरकारले २०५९ वैशाख १० मा उनलाई राष्ट्रिय विभूति घोषणा गर्‍यो। मृत्यु पश्चात् उनलाई ‘सुप्रदिप्त मान्यवर नेपाल तारा’ विभूषण प्रदान गरिएको छ। यिनको पूर्ण कदको शालिक निर्माण गरिएको छ र उनको तस्वीर अंकित हुलाक टिकट पनि प्रकाशनमा आएको छ। यी सम्मानहरू उनका जीवन–कार्यप्रति आधिकारिक श्रद्धाञ्जलि मानिन्छन्।

स्मरण, संस्था र नामकरण

उनको नाममा पासाङ ल्हामु पर्वतारोहण फाउण्डेसन सञ्चालनमा आएको छ, जसले पर्वतारोहण र हिमाली समुदायसम्बन्धी हितकार्य अगाडि बढाउँछ भन्ने अभिप्राय व्यक्त गरिएको छ। पूर्वी नेपालस्थित नाम्चे गाउँ विकास समिति क्षेत्रको ७,३५१ मिटर उचाइको ‘जासम्बा’ नामक चुचुरोलाई ‘पासाङ ल्हामु चुली’ नामकरण गरिएको छ। यसबाहेक शालिक र हुलाक टिकटमार्फत उनको स्मरणात्मक उपस्थिति संस्थागत रूपमा कायम गरिएको छ।

नाम र लेखनरूप

उनको नाम नेपालीमा ‘पासाङ ल्हामु शेर्पा’ तथा वैकल्पिक रूपमा ‘पासाङ ल्हमो शरपा’ रूपमा पाइन्छ। शेर्पा भाषामा यो नाम “པ་སངས་ལྷ་མོ་ཤར་པ།” भनेर लेखिन्छ। नामसम्बन्धी यी विविध रूपहरू स्रोत सामग्रीहरूमा दर्ता भएका चलनलाई प्रतिबिम्बित गर्छन्।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “पासाङ ल्हामु शेर्पा।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%99_%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%81_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). पासाङ ल्हामु शेर्पा. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%99_%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%81_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE

@misc{ne_392,
  title = {पासाङ ल्हामु शेर्पा},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%99_%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%81_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AA%E0%A4%BE}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}