नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ नेपालका औद्योगिक र व्यापारिक सरोकारवालाको केन्द्रीय महासङ्घीय संस्था हो। यसको मूल लक्ष्य उद्यमी र व्यापारीका व्यावसायिक अधिकार–हितको सुरक्षा गर्दै उद्योग र वाणिज्यको समुन्नति सम्भव बनाउनु हो। महासङ्घले उद्योग–वाणिज्यको प्रवर्द्धनसँगै नेपाली उत्पादनको वैदेशिक व्यापार विस्तारमा जोड दिन्छ र अन्य मुलुकका समकक्ष संस्थासँग सम्पर्क गरी सहकार्य अघि बढाउँछ।

स्थापना र पृष्ठभूमि

यस महासङ्घको गठन वि.सं. २०२२ पुस ११–१४ मा काठमाडौंमा सम्पन्न ‘प्रथम नेपाल वाणिज्य तथा औद्योगिक सम्मेलन’ का निष्कर्षबाट सम्भव भयो। उक्त सम्मेलनको उद्घाटन राजा महेन्द्रले गरेका थिए, र सोही निर्णयअनुसार वि.सं. २०२२ पुस १४ मा महासङ्घ औपचारिक रूपमा स्थापना गरिएको थियो। स्थापना निर्णयले उद्योग–वाणिज्य क्षेत्रका साझा सरोकारलाई एउटै छातामुनि संयोजन गर्ने दिशा दियो।

सदस्यता र प्रारम्भिक अवस्थिति

गठनका आरम्भिक दिनमा यस संस्थामा २४ जना मात्र सदस्य आवद्ध थिए। ती सदस्यहरू औद्योगिक र व्यापारिक क्रियाकलापमा सक्रिय समुदायका प्रतिनिधि थिए भन्ने बोध हुन्छ, किनकि संस्था त्यही क्षेत्रमा केन्द्रित थियो। प्रारम्भिक सङ्ख्यात्मक आकार सानो रहे पनि, महासङ्घीय संरचना बनाउने निर्णयले संस्थागत अभिव्यक्तिलाई स्पष्ट आधार प्रदान गर्‍यो।

उद्देश्य र कार्यक्षेत्र

महासङ्घको प्राथमिक काम उद्यमी र व्यापारीका व्यावसायिक हकहित सुरक्षित गर्नु र औद्योगिक–व्यापारिक वातावरण सुदृढ पार्नु हो। यस उद्देश्यका लागि यसले उद्योग–वाणिज्य क्षेत्रलाई प्रवर्द्धन गर्ने कार्यक्रम र पहलहरू सञ्चालन गर्छ। साथै, नेपाली उत्पादनको वैदेशिक बजार पहुँच विस्तारलाई मुख्य कार्यक्षेत्रका रूपमा लिएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क र सहकार्य

महासङ्घले अन्य मुलुकका उद्योग–वाणिज्य महासङ्घहरूसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गरी काम गर्छ। यस्ता सम्बन्धहरूले नीतिगत संवाद, बजार जानकारी आदान–प्रदान र कारोबारी अवसरको पहिचानमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्य राख्छन्। विदेशी समकक्ष संस्थासँगको सहकार्यले नेपालका निजी क्षेत्रका सरोकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुत गर्ने आधार पनि तयार गर्छ।

कृषि उद्यम प्रवर्द्धन

महासङ्घले ‘कृषि उद्यम केन्द्र’ मार्फत देशमा उद्यमशीलतालाई कृषि–आधारित गतिविधितर्फ उन्मुख गराउने पहल गर्छ। यस माध्यमबाट कृषि मूल्यशृङ्खला र बजार जोड्ने प्रयासमा सहजीकरण गर्ने लक्ष्य लिइएको छ। कृषि उद्यमशीलतालाई प्रवर्द्धन गर्ने जोडले ग्रामीण–कृषि अर्थतन्त्रमा निजी क्षेत्रको भूमिकालाई बलियो बनाउने परिकल्पना देखाउँछ।

पूर्वाधार र कार्यालय

महासङ्घको केन्द्रीय कार्यालय टेकूस्थित शहीद शुक्रमिलन मार्गमा रहेको छ। त्यहाँ रहेको आधुनिक सुविधायुक्त मुख्य भवनको समुद्घाटन वि.सं. २०५२ साल मार्ग २५ गते गरिएको थियो। भौतिक पूर्वाधारको सुदृढताले संस्थागत सेवा र कार्यक्रम सञ्चालनलाई व्यवस्थित रूपमा अघि बढाउन सहजीकरण गरेको मानिन्छ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%98। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%98

@misc{ne_379,
  title = {नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2_%E0%A4%89%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97_%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%A3%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%98}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}