नेपाली बृहत् शब्दकोश

नेपाली बृहत् शब्दकोश नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानले प्रकाशित गरेको नेपाली भाषाको एउटा कृतक शब्दकोश हो। यसलाई संस्थागत रूपमा प्रस्तुत गरिएको र नेपाली भाषाका सन्दर्भमा जारी गरिएको स्रोतमा उल्लेख छ। प्रारम्भिक प्रकाशन वि.सं. २०४० मा भएको भनिएको छ। यस कृतिको तेस्रो संस्करण विवादग्रस्त भएको र त्यसबारे विभिन्न दृष्टिकोण रहेको उल्लेख पाइन्छ।

परिचय

उक्त कृति नेपाली भाषाका शब्दसम्बन्धी सामग्री समेट्ने प्रकारको शब्दकोशको रूपमा चिनाइन्छ। यो प्रकाशन नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानबाट जारी भएको विद्वत् कृतिमा सूचीकृत छ भन्ने संकेत स्रोतमा प्राप्त हुन्छ। कृतिको शीर्षकले नेपाली भाषिक सम्पदासँग यसको सम्बन्ध देखाउँछ, तर विषयवस्तुको विस्तार वा संरचना सम्बन्धी विशिष्ट विवरण स्रोतमा खुलाइएको छैन। तसर्थ, यसलाई औपचारिक रूपमा नेपाली भाषाको शब्दकोशीय कृतिका रूपमा मात्र निरूपित गरिएको छ।

प्रकाशन र संस्था

यस कृतिको प्रकाशन जिम्मेवारी नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानले वहन गरेको देखिन्छ। संस्थागत प्रकाशनका रूपमा यसको प्रस्तुति र वितरणबारे विस्तृत विवरण भने उपलब्ध छैन। कृतिलाई सार्वजनिक गरिने प्रक्रियासम्बन्धी थप पक्ष, जस्तै सम्पादकीय संयोजन वा कार्यदल, स्रोतमा उल्लेखित छैनन्। त्यसैले यहाँ प्रस्तुत तथ्य प्रकाशक र भाषिक दायरासम्म सीमित छन्।

इतिहास र मिति

पहिलो प्रकाशनको समयरेखा वि.सं. २०४० मा रहेको बताइन्छ, जसले यस कृतिको औपचारिक आरम्भ त्यही कालखण्डमा भएको जनाउँछ। सो मिति बाहेकका क्रमिक घटनाक्रम वा पुनर्प्रकाशनहरूको आवधिकता स्रोतमा दिइएको छैन। यद्यपि, वि.सं. जस्तै विक्रम संवत्को प्रयोग कृतिको समय-निर्देशनका लागि सन्दर्भित गरिएको देखिन्छ। थप ऐतिहासिक विवरण उपलब्ध नहुँदा यहाँ सीमित जानकारी मात्र समेटिएको छ।

संस्करण र विवाद

उपलब्ध विवरणअनुसार यस कृतिको तेस्रो संस्करण विशेष रूपले विवादमा आएको छ। विवादका दाबी भए तापनि, त्यसको कारण, प्रकृति, वा छलफलको परिणामसम्बन्धी थप जानकारी स्रोतमा स्पष्ट छैन। यसरी, तेस्रो संस्करणसँग आबद्ध विवादको विषयवस्तु, समसामयिक प्रतिक्रियाहरू, वा संस्थागत अभिव्यक्तिहरू यहाँ नतोकिने वा नसमेटिने परिस्थिति देखिन्छ। स्रोतहरूमा मतभेद हुने सम्भावना पनि अस्वीकार गरिएको छैन।

अभिलेख र पहुँच

कृतिसम्बन्धी केही सार्वजनिक सन्दर्भ वेब्याक मेसिनमार्फत अभिलेखीकरण भएको देखिएको उल्लेख छ, जसको मिति २०१२-०३-३१ दिइएको छ। उक्त अभिलेखले प्रकाशक वा कृतिसम्बन्धी पृष्ठहरूको पूर्वस्थित रूप मात्र देखाउन सक्छ; विस्तृत सामग्री वा नवीनतम रूपान्तरणको व्याख्या भने प्रदान नहुन सक्छ। यसबाहेक थप खुला प्रकाशन वा सूचीसूचक विवरण स्रोतमा समावेश नभएकाले पहुँचसम्बन्धी जानकारी सीमित रहन्छ।

उपलब्ध जानकारीका सीमा

यस कृतिबारे वर्तमान सार्वजनिक स्रोतमा तथ्यपरक जानकारी सीमित पाइन्छ। विशेषतः, तेस्रो संस्करणमा देखिएको भनिएको विवादबारे प्रमाण, खण्डन, वा संस्थागत प्रतिक्रियाका उद्धरण यहाँ उद्धृत छैनन्। त्यसैले यो लेखले उपलब्ध सूचनाको संक्षिप्त पुनर्संयोजन प्रस्तुत गर्दछ र अधूरा वा परस्परविरोधी पक्षबारे निष्कर्ष दिनु उपयुक्त ठानेको छैन। पुढिल्लो स्रोत उपलब्ध भएसँगै विवरण अद्यावधिक गर्न सकिनेछ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “नेपाली बृहत् शब्दकोश।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). नेपाली बृहत् शब्दकोश. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6

@misc{ne_404,
  title = {नेपाली बृहत् शब्दकोश},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%AC%E0%A5%83%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D_%E0%A4%B6%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%B6}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}