नेपालमा ऊर्जा

नेपाल चीन र भारत बिचमा अवस्थित भूमिद्वारा घेरिएको देश हो। यसको कुल क्षेत्रफल १४८,००६.६७ वर्ग किलोमिटर छ र २९.१६ मिलियनको जनसङ्ख्या छ। सन् २०२० मा $३३.६६ बिलियनको जीडीपी, दक्षिण एसिया लगभग १% र विश्वको जीडीपीको ०.०४% बराबर रहेको, यसको सानो अर्थव्यवस्था छ। आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा नेपालको कुल ऊर्जा खपत १४.४६४ मिलियन टन तेल बराबर थियो। विद्युत खपत ३.५७ टेरावाट घन्टा थियो। ऊर्जा मिश्रण दाउरा काठ र कृषि अवशेष (′६८.७% ) जस्ता परम्परागत स्रोतहरू द्वारा प्रभुत्व छ, यो प्राथमिक ऊर्जा को अधिकांश (लगभग 80% ′ आवासीय क्षेत्र (तताउने, खाना पकाउने आदि को लागी) मा प्रयोग ठोस जैविक इन्धन को प्रतिनिधित्व गर्दछ।ऊर्जाको केही हिस्सा पेट्रोलियम र कोइला (′२८.२ ] ′ जस्ता व्यावसायिक स्रोतहरू र नवीकरणीय स्रोतहरूबाट आउँछ।लगभग २३% बिजुली आयात गरिन्छ, बाँकी लगभग पूर्ण रूपमा जलविद्युत आपूर्ति गरिन्छ। वर्षाका मौसममा भारत जलविद्युत निर्यात पनि गर्छ।

नेपालसँग कुनै ज्ञात प्रमुख तेल, ग्याँस वा कोइला भण्डार छैन, र हिमालय यसको अवस्थितिले दुर्गम समुदायहरूमा पुग्न गाह्रो बनाउँछ।

देशमा पर्याप्त जलविद्युत क्षमता छ । व्यावसायिक रूपमा व्यवहार्य सम्भावना ६६ जलविद्युत साइटहरूबाट ४४ गिगावाट अनुमान गरिएको छ।

सन् २०१० मा, विद्युतीकरण दर मात्र ५३% थियो (१२५ लाख मानिस बिना बिजुली र ७६% खाना पकाउनका लागि काठमा निर्भर थिए । कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको प्रत्येक १००० डलरको लागी १ टन तेल बराबरको उर्जाको साथ , नेपाल सबै दक्षिण एसियाली देशहरू मध्ये सबैभन्दा गरिब ऊर्जा तीव्रता भएको देश हो। यसैले देशसँग धेरै ठूलो ऊर्जा दक्षता क्षमता छ ।

यो पनि हेर्नुहोस्

• नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा
• नेपाल विद्युत प्राधिकरण
• नेपालमा लघु जलविद्युत

सन्दर्भ सामग्रीहरू

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “नेपालमा ऊर्जा।” नेपाली विश्वकोश, २६ सेप्टेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%8A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). नेपालमा ऊर्जा. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%8A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE

@misc{ne_570,
  title = {नेपालमा ऊर्जा},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A4%BE_%E0%A4%8A%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}