निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) नेपाली मूलका पर्वतारोही र बेलायती भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हुन्, जो सन् २०१९ मा जम्मा १८९ दिनभित्र ८ हजार मिटरभन्दा माथिका विश्वका सबै चौध शिखर सफलतापूर्वक चढेर प्रसिद्ध भए। यस उपलब्धिले दक्षिण कोरियाली आरोही किम चाङ्-हो ले राखेको दीर्घकालीन समय-रेकर्डलाई आधा वर्षभन्दा कम अवधिमा मात दियो। चौध शिखर पूरा गर्ने क्रममा उनी ४४औँ आरोहीका रूपमा दर्ज भए, पाँचौँ नेपाली र गैरसेर्पा नेपालीमध्ये पहिलो ठहरिए।
प्रारम्भिक जीवन र सैनिक पृष्ठभूमि
पुर्जाको जन्म २०४० साउन ९ मा म्याग्दी जिल्लाको अन्नपूर्ण गाउँपालिका-३, दाना गाउँमा भयो। उनले ब्रिटिस सेना मा १६ वर्ष सेवा दिए र त्यसमध्ये १० वर्ष युके स्पेसल फोर्सेस मा बिताए। पर्वतारोहणतर्फको औपचारिक यात्रा डिसेम्बर २०१२ बाट आरम्भ भएको उल्लेख पाइन्छ। सगरमाथाको आधार शिविर पुगेपछि हिमाल चढ्ने चाहना बलियो बनेको उनको अनुभूति सार्वजनिक भएको छ।
हिमाल आरोहणतर्फको उन्मुखता
आफ्ना आरोहणहरूलाई उनले मानवीय क्षमताको सीमालाई परीक्षण गर्ने लक्ष्यसँग जोडेर प्रस्तुत गरेका छन्। सगरमाथा चढाइका बेला भीडभाडका कारण धेरै घण्टा पर्खिनुपरेको प्रसंग उनले साझा गरे, र त्यही भीडको दृश्य अंकित तस्वीर व्यापक रूपमा प्रसारित भयो। यिनै अनुभवहरूले उनको तीव्र तालमा शिखरसम्पादन गर्ने शैलीलाई थप परिचित बनायो।
‘सम्भव छ’ परियोजना र कीर्तिमान
उनले ‘सम्भव छ’ (Project Possible) भन्ने नाराका साथ सन् २०१९ को अप्रिलदेखि सात महिनाभित्र चौधै उच्चतम शिखर चढ्ने लक्ष्य सार्वजनिक गरे। यस अभियान अन्तर्गत उनले महालंगुर हिमशृंखला भित्र पर्ने सगरमाथा, ल्होत्से र मकालु तीनै शिखर करिब ४८ घण्टाभित्र आरोहण गरी, यसअघि पाँच दिनमा पूरा गरेको आफ्नै समय-रेकर्ड घटाए। अन्तिम चरणमा तिब्बत, चीनको शिशापाङ्मा शिखर उनीहरूले २०१९ अक्टोबर २९ काे बिहान ८:५८ (स्थानीय समय) मा पुगे। वसन्त याममा छ तथा गर्मी याममा पाँच शिखर चढिएको तथ्य उल्लेखित छ।
चौध शिखरहरूको सूची (अभियान २०१९)
- अन्नपूर्ण — नेपाल — एप्रिल २३
- धौलागिरि — नेपाल — मे १२
- कञ्चनजङ्घा — नेपाल — मे १५
- सगरमाथा — नेपाल — मे २०
- ल्होत्से — नेपाल — मे २२
- मकालु — नेपाल — मे २४
- नङ्गापर्वत — पाकिस्तान — जुलाई ३
- ग्यासरब्रम १ — पाकिस्तान — जुलाई १५
- ग्यासरब्रम २ — पाकिस्तान — जुलाई १८
- के२ — पाकिस्तान — जुलाई २४
- ब्रोड शिखर — पाकिस्तान — जुलाई २६
- चोयु — नेपाल — सेप्टेम्बर २३
- मनास्लु — नेपाल — सेप्टेम्बर २७
- शिशापाङ्मा — चीन — अक्टोबर २९
नेपाली सन्दर्भ र स्थान
चौधवटै अठ्ठाइसेरु-हजारमाथि शिखर पूरा गर्ने आरोहीहरूको सूचीमा उनी ४४औँ स्थानमा परे। नेपाली आरोहीमध्ये उनी पाँचौँ र गैरसेर्पा नेपालीमध्ये पहिलो मानिन्छन्। यस उपलब्धि हासिल गर्ने पहिलो नेपाली मिङ्मा सेर्पा भनी उल्लेख भएको छ, जसपछि क्रमशः छाङदावा सेर्पा, सानु सेर्पा र मिङ्मा डेभिड सेर्पा ले पनि सबै शिखर पुगेका थिए।
विवाद
उनीमाथि आमादब्लम आरोहणका क्रममा कुवेतको राष्ट्रिय झण्डा शिखरमाथि ओछ्याउन सहयोग गरेको आरोप लाग्यो। पुर्जाले उक्त कार्यमा सहयोग पुगेको स्वीकारे पनि, त्यो गैरकानुनी आशयविना भएको भन्ने आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरे। सो प्रसंग कुवेतका आरोहीहरूको टोलीसँग सम्बन्धित थियो।
मृत्यु
स्रोतअनुसार, पाकिस्तानको ब्रोड शिखर क्षेत्रमा गएको हिमपहिरोमा परेर २०८३ साउन १४ मा निर्मल पुर्जाको निधन भयो। ब्रोड शिखरलाई कठिनाइका दृष्टिले चुनौतीपूर्ण चढाइमानिने पर्वतका रूपमा वर्णन गरिएको पाइन्छ। आरोहणअघि उनले सुरक्षित यात्रा र सफल फिर्तीको कामना गर्दै सामाजिक सञ्जालमार्फत संदेश साझा गरेका थिए।
सन्दर्भ
- नेपाली विकिपिडिया — “निर्मल पुर्जा” (CC BY-SA 4.0) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख · विकिडाटा Q64027141
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८५/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “निर्मल पुर्जा।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026). निर्मल पुर्जा. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE
@misc{ne_394,
title = {निर्मल पुर्जा},
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B2_%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BE}},
year = {2026},
note = {Accessed 2026-11-12}
}
